👉 दक्षता जनजागृती सप्ताह 2025👉जिल्हाधिकारी दिलीप स्वामी यांचे आव्हान

नमस्कार सर्वांना 🙏जय आदिवासी🙏 जय जोहार 🙏जय शिवराय 🙏क्रांतिकारी जय भिम🙏 जय लहुजी 🙏जय सेवा 

🙏 आज आपण घेऊन आलो आहोत खूप कामाची माहिती दिनांक 29 ऑक्टोंबर रोजी जिल्हाधिकारी साहेब दिलीप स्वामी यांच्या मार्गदर्शनाखाली दक्षता जनजागृती सप्ताह 2025 आयोजित करण्यात आला होता याची सविस्तर माहिती 👉 दक्षता जनजागृती सप्ताह २०२५

भ्रष्टाचाराची तक्रार १०६४ टोल फ्री क्रमांकावर करा

👉 छत्रपती संभाजीनगर, दि.२९(जिमाका)-दक्षता जनजागृती सप्ताहानिमित्त जिल्ह्याभरात प्रत्येक कार्यालयात लोकसेवकांचे व नागरिकांचे प्रबोधन करावे, जिल्ह्यातील शासकीय कार्यालयात लोकसेवकांनी लाच मागितल्यास १०६४ या टोल फ्री क्रमांकावर तक्रार नोंदवा, असे आवाहन जिल्हाधिकारी दिलीप स्वामी यांनी आज येथे केले.

👉  दक्षता जनजागृती सप्ताहानिमित्त आज जिल्हाधिकारी कार्यालयात जनजागृती फलकाचे अनावरण करण्यात आले. जिल्हाधिकारी दिलीप स्वामी, निवासी उपजिल्हाधिकारी जनार्दन विधाते, लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाच्या पोलीस अधीक्षक माधुरी केदार कांगणे, अपर पोलीस अधीक्षक शशिकांत सिंगारे, पोलीस उपअधीक्षक सुरेश नाईकनवरे, जिल्हा पुरवठा अधिकारी प्रवीण फुलारी, उपजिल्हा निवडणूक अधिकारी देवेंद्र कटके, उपजिल्हाधिकारी एकनाथ बंगाळे, संगिता राठोड, संगिता सानप तसेच अन्य विभागांचे अधिकारी उपस्थित होते.

 👉 दक्षता जनजागृती सप्ताह सध्या राबविण्यात येत आहे. यानिमित्त आयोजीत या कार्यक्रमात ॲन्टीकरप्शन ब्युरोच्या पोलीस अधीक्षक माधुरी कांगणे यांनी सांगितले की, एखाद्या लोकसेवकाकडून लाचेची मागणी होत असल्यास नागरिकांना तक्रार करण्याचा अधिकार आहे.त्यासाठी त्यांनी १०६४ या टोल फ्री क्रमांकावर संपर्क साधावा. तसेच ७७२०८९१०६४ या व्हॉट्सअप क्रमांकावरही संपर्क साधू शकता.

 👉 जिल्हाधिकारी स्वामी यांनी जिल्ह्यातील सर्व शासकीय कार्यालयांनी आपल्या अधिनस्त अधिकारी कर्मचारी यांना लाचलुचपत प्रतिबंधक कायद्याची माहिती द्यावी. आपल्या कार्यालयात येणाऱ्या अभ्यागतांनाही ही माहिती द्यावी. त्यासाठी प्रबोधनपर कार्यक्रमांचे आयोजन सप्ताहानिमित्त करावे,असे आवाहन केले. जिल्ह्यातील सर्व उपविभागीय कार्यालये, तहसिल कार्यालये, गटविकास अधिकारी आदी दुरदृष्यप्रणालीने या कार्यक्रमात सहभागी झाले होते.

🙏 माहिती संकलित आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 🙏 जनहित जागृती अभियान 🙏   

शेतकरी मित्र एक छान कथा 🙏

 नमस्कार सर्वांना 🙏जय आदिवासी 🙏जय जोहार 🙏 जय बिरसा🙏 जय भीम🙏 आज परिचय नाही 🙏एक शेतकरी मित्र म्हणून  खूप छान लेख सादर करत आहे 🙏 चला तर बघूया सविस्तर लेख 🙏 ताई कितीला दिला हा फडा?"

" भाऊ हा ५० आणि हा ६० रुपा👉 याला"

त्यांनी उत्तर दिल्यानंतर मी परत प्रश्न केला 

"दोन्ही तर सारखेच दिसताहेत फरक काय ?" 

" भाऊ पानोळ्या,वजन सारखेच आहे फरक फक्त बांधण्यात असतो.दोरी गच्च कमी अधीक होते भाऊ म्हणून" 

👉 मी दोनही फडे हातात घेवून बघत होतो.अगदी दोनही बाजूने.

त्या मायमाऊलीचे हृदय खालीवर होत होते.एखाद्याने मोठ्या श्रमाने हताला घाव सहन करुन एखादी सुंदर कलाकृती बनवावी आणि माझ्या सारख्याने क्षणात तिच्या उनीवा काढुन नावे ठेवून निघून जावे काय वाटत असेल त्या पोटासाठी रस्त्याच्या कडेला बसलेल्या जीवाला. 

👉 " भाऊ दहाविस कमी द्या,एवढे काय पहायले" 

"अहो ताई मी किंमत कमी करणार नाही " 

त्या रखुमाईला वाटले, मी किंमत करणार नाही म्हणजे आता मी निघून जातो का काय की.शेवटचा उरला सुरला माल असल्याने कदाचित मी घेणार नाही असा तिचा समज. 

👉 परत ती म्हणाली "भाऊ मया स्वतः हाताने बनवलेले फडे हाइत. एक भी खराब नाही." 

"अहो मी त्या फड्याच्या पानोळ्या नाही बघत.त्या झिजूनच जाणार आहेत ना.मी बघत आहे मुठ मजबूत असावी."

 "भाऊ मी स्वता बळ लाऊन आवळल्यात मुठी.. " 

👉 " भाऊ कोणता घेता मग ? " 

"ताई दोनीबी" 

तिच्या चेहऱ्यावर हस्य उमलले. 

"हे घ्या एकशे दहा रुपये"  

भाव न करता फडे घेवून मी माझ्या घरी निघालो आणि ती तिचा पसारा आवरायला लागली .. घरी जाण्यासाठी ..

👉 मी विचार करत होतो. कुठल्यातरी डोंगराळ भागातुन डोक्यावर भारे आणा.मग त्या पानांचे बारिक बारिक पाते कट करा. त्याला एका गोलाकार पध्दतीने वीणा.ते कितीतरी वेळा हाताला टोचते. नखात टोचल्यावर जिभाळी लागते.कुठेच जीव लागत नाही इतकी आग होते.तळहाता वर ते सर्व विणायचे.मग मुठीला घट्टपणे दोरी बांधायची.यावेळी स्त्रीयांना सर्व जीव एकवटून ती मुठ बांधावी लागते. त्या मुठेला नायलॉनची दोरी.मुठ ढिली असेल तर गिर्हाइक निघून जाते. 

एवढ्या बेजारीतुन त्या फड्याची किंमत किती तर 

पंन्नाससाठ रुपये.. 

अन यांच्या मॉलमधला झाडु कितीला तर एकशे दहा पासुन बोली ... 

👉 एका दिवाळीत भाव न कमी करता तुम्ही सुद्धा एखाद्याच्या श्रमाचे मुल्य करु शकतात ... 

👉 फार सोपी कृती आहे. करुन बघा. 

थेट शेतात पिकवलेले माळवं भाजीपाला घेवून आलेले शेतकरी पहाटेच रोडच्या कडेला बसतात.भाव न करता घ्या बर .. काय बिघडत नाय.. 

👉 उन्हाळ्यात गरिबांचा फ्रिज घेवून बसलेले कुंभार... हंडा घेताना भाव कमी करु नका, काय बिघडत नाय .. 

👉 लोहाराकडुन विळा, कुऱ्हाड शेवटुन घेताना .. कुलपाची नवी चावी बनवुन घेताना भाव कमी करु नका काय बिघडत नाही ..

भाव कमी करायचा प्रयत्न मॉलमध्येकरुन बघा बरे .. 

👉 दोन रु सुट्टे नाहीत म्हणून चॉकलेट का घेतो आपण .. त्याला ते दोन रुपयेच दे म्हणावे .. 

वाटलेच तर घेतलेले सामान वापस करा ..

दुसरीकडे घ्या ..

पण हस्तश्रमाने राबणाऱ्यांच्या श्रमाचे मोल करा ..

एक शेतकरी मित्र

🙏 

👉 लाडकी बहीण योजनेची ई केवायसी करण्याची शेवट तारीख👉

 सर्वांना 🙏जय आदिवासी जय 🙏जोहार जय 🙏भीम जय🙏 जय लहुजी 🙏जय शिवराय 👉 आज आपण घेऊन आलो आहोत अतिशय कामाची माहिती ती म्हणजे लाडकी बहीण योजनेची  ई केवायसी करण्याची शेवटची तारीख शासनामार्फत निश्चित करण्यात आलेली आहे. 👉 चला तर सर्वप्रथम माझा परिचय करून देतो मी 👉आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 🙏संस्थापक अध्यक्ष. 👉🙏किरण सखाराम बर्डे 🙏 चला तर बघुयात मित्रांनो थोडक्यात आणि सविस्तर माहिती  सगळ्यात महत्त्वाचे — शेवटची तारीख

👉 सरकारने e-KYC अनिवार्य केले आहे आणि अंतिम मुदत 18 नोव्हेंबर 2025 देण्यात आली आहे. ही तारीख न پور्‍ती झाल्यास लाभार्थींची नावे यादीतून वगळली जाऊ शकतात — त्यामुळे वेळेत e-KYC पूर्ण करा. 

👉 2) e-KYC म्हणजे काय आणि का आवश्यक?

👉 e-KYC म्हणजे आधार-आधारित इलेक्ट्रॉनिक ओळख पडताळणी — यामुळे लाभार्थीची ओळख, आधार आणि बँक खाते योग्य आहेत का हे तपासले जाते. ही पडताळणी फेक/अपात्र लाभार्थी काढून टाकण्यासाठी आणि लाभ सुरळीत देण्यासाठी अनिवार्य आहे. 

👉 3) पात्रता (सारांश)

महाराष्ट्रचा कायमस्वरूपी रहिवासी असणे.

वय आणि इतर निकष आधी दिलेल्या लाभार्थी यादीवर आधारित (योजनेच्या मूळ अटी लागू).

(तपशील अधिकृत पोर्टल/अधिसूचना वर पहा.) 

👉 4) लागणारे दस्तऐवज / पूर्वतयारी (ऑनलाईन KYC साठी)

👉 1. Aadhaar नंबर (आपला/लाभार्थीचा).

👉 2. Aadhaar-linked मोबाईल नंबर — OTP येण्यासाठी हा मोबाईल नंबर आधाराशी लिंक्ड असणे आवश्यक.

👉 3. बँक खाते नंबर आणि IFSC — लाभार्थीच्या खात्यावरच पैसे जातात; बँक तपशील बरोबर असणे तपासा.

👉 4. (काही वेळा) आधार व बँक नावे जुळत आहेत का ते बँकेत/आधार केन्‍द्रावरून दुरुस्त करावे लागते. 

👉 5) ऑनलाईन e-KYC — स्टेप बाय स्टेप (मोबाईल/फोनवर 5–10 मिनिटांचा प्रोसेस)

👉 > महत्त्वाचे: फक्त अधिकृत पोर्टलवरूनच केवायसी करा — ladakibahin.maharashtra.gov.in (यामध्ये "e-KYC" किंवा "Aadhar verification" बॅनर असेल). 

👉 1. ब्राउझरमध्ये ladakibahin.maharashtra.gov.in उघडा (होमपेज). 

👉 2. होमपेजवर "e-KYC" / "ई-केवायसी" बॅनर किंवा लिंक शोधा आणि क्लिक करा. 

👉 3. फॉर्ममध्ये Aadhaar नंबर टाका आणि कॅप्चा/验证码 भरा. (आवश्यक असल्यास अर्ज क्रमांक/लाभार्थी आयडी देखील टाकावे). 

👉 4. आधार ऑथरायझेशनसाठी सहमती दिली पाहिजे — त्यानंतर आधाराला लिंक केलेल्या मोबाइलवर OTP येईल. OTP टाका आणि सबमिट करा. 

👉 5. सिस्टम बँक खाते तपासून (Aadhaar-सेडिंग) आणि नाव/बँक तपशील जुळत असल्यास e-KYC पूर्ण झाल्याची पुष्टी दिसेल. यानंतर पुढची रक्कम मिळत राहील. 

👉 6) जर OTP न येत असेल / त्रुटी येत असेल तर काय कराल

खात्री करा Aadhaar मध्ये नोंदलेला मोबाईल क्रमांक सक्रिय आणि तुमच्याजवळ आहे.

👉 जर आधारातील मोबाईल बदलला असेल तर नजीकच्या Aadhaar Enrolment/Update Kendra किंवा CSC केंद्रावर जाऊन मोबाईल अपडेट करा. CSC (Common Service Centre) द्वारेही सहाय्य मिळते. 

👉 बँक खात्याची Aadhaar-linking तपासा; काही वेळा बँकेत नाव/लिपीतील फरकामुळे पडताळणी फसते — तर आपल्या बँकेशी संपर्क करा किंवा नाव दुरुस्तीसाठी आधार केन्‍द्रावर जा. 

👉 7) ऑनलाईन करण्याऐवजी मदत हवी असेल तर पर्याय

आंगणवाडी कार्यकर्त्या / विले/बँक शाखा / CSC (VLE) यांच्याकडे नोंदणी करुन मदत घ्या — जवळच्या लोकल सरकारी/सामाजिक कर्मचाऱ्यांकडून प्राथमिक मदत मिळते. काही बातम्यांमध्ये स्थानिक अधिकारी व विभागांनी देखील सुविधा सांगितली आहे. 

.......... 🙏

(HSRP) शासनमान्यता नवीन नंबर प्लेट म्हणजे काय?

सर्वांना नमस्कार 🙏क्रांतिकारी जय भिम🙏 जय जोहार 🙏जय आदिवासी 🙏 जय शिवराय 🙏जय लहुजी 🙏 जय सेवा🙏 चला तर मित्रांनो आज घेऊन आलेलो आहोत आपण अतिशय छान आणि सुंदर माहिती कारण बऱ्याच ग्रामीण भागात (HSRP)नंबर प्लेट विषयी खूप गैरसमज निर्माण झालेले आहेत त्या संदर्भात आपल्याकडे असलेले सविस्तर व थोडक्यात माहिती सर्वप्रथम माझा परिचय करून देतो मी 👉 आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य संस्थापक अध्यक्ष.किरण सखाराम बर्डे 🙏 👉चला तर बघूया पुढील माहिती 

👉 “शासन मान्यताप्राप्त नवीन नंबर-प्लेट” म्हणजे साधारणतः High Security Registration Plate (HSRP) — महाराष्ट्र/भारतात लागू असलेली केंद्र शासनाची आवश्यकता. खाली मी संपूर्ण प्रक्रिया, कागदपत्रे, अंदाजे खर्च, महत्त्वाची तांत्रिक वैशिष्टय़े आणि RTO/राज्य संचालकांच्या मार्गदर्शक सूचना (मुख्य बिंदूंनी) मराठीत सविस्तर दिली आहेत.

👉 1) HSRP म्हणजे काय — मुख्य वैशिष्ट्ये

HSRP म्हणजे टॅम्पर-प्रूफ, उंच सुरक्षा असलेली नंबर प्लेट — त्यावर लॅझर-कोडेड एक अनन्य (unique) क्रमांक, क्रोमियम-आधारित होलोग्राम आणि प्लेट टिकवण्यासाठी non-reusable snap-locks असतात. यात वाहनाचे शोध व नक्कल-टाळण्यासाठी सुरक्षा उपाय केलेले असतात. 

👉 2) कायदेशीर आधार आणि अनिवार्यता

Ministry of Road Transport & Highways (MoRTH) आणि Central Motor Vehicles Rules अंतर्गत HSRP/colour-coded sticker ची तरतूद आहे — अनेक राज्यांत हे अनिवार्य घोषित केले गेले आहे. अंतिम मुदतीनंतर पालन न केल्यास स्थानिक कायदेशीर कारवाई आणि दंड होऊ शकतो. (राज्य-स्तरावर थोडे फरक असू शकतात). 

👉 3) कोणते वाहन लागू?

नव-नोंदणी (newly registered) आणि जुन्या रजिस्ट्रेशनच्या वाहनांवरही राज्यानुसार HSRP लावणे बंधनकारक केले गेले आहे — राज्याच्या RTO/HSRP वेंडर यादीनुसार. काही राज्यांनी सर्व वाहनांसाठी अंतिम मुदत ठरवली आहे. 

👉 4) काय कागदपत्रे लागतात (साधारण)

👉 1. वाहनाचे RC (Registration Certificate) (मूळ किंवा स्कॅन/फोटो).

👉 2. वाहनाची नोंदणी क्रमांक, चेसिस नंबर व इंजिन नंबर.

👉 3. वाहनधारकाची ओळख/पत्ता (आवश्यकतेनुसार).

👉 4. मागे गहाळ/दुरुस्तीसाठी पोलिस FIR (जर plates हरवल्यास).

(राज्यानुसार सूक्ष्म फरक असू शकतो — fitment centre/ऑनलाइन पोर्टलवरही कागदपत्रे अपलोड करावी लागतात). 

👉 5) सविस्तर कार्यपद्धती — स्टेप-बाय-स्टेप

👉 1. अधिकृत पोर्टल / वेंडर निवडा: राज्याच्या HSRP/transport पोर्टलवर किंवा राज्य-लायसन्स केलेल्या वेंडरच्या अधिकृत साइटवर जा (उदा. Maharashtra HSRP पोर्टल). 

👉 2. ऑनलाइन अर्ज / बुकिंग: वाहनाची नोंदणी क्रमांक, चेसिस व इंजिन नंबर भरा; वाहन प्रकार (2-व heeler / 4-wheeler / कमर्शिअल / प्रायव्हेट) निवडा; अपॉइंटमेंट साठी Fitment Centre/होम-फिटमेंट निवडा. 

👉 3. फी भरा: ऑनलाइन पेमेंट करा; पावती मिळेल. (पेमेंट सामान्यतः कार्ड/UPI/Netbanking द्वारे). 

👉 4. फिटमेंट / इंस्टॉलेशन: ठरलेल्या दिवशी Fitment Centre किंवा घरावरून अधिकृत तंत्रज्ञ HSRP बसवतात — प्लेट बारीकसरख्यापणे लॅझर कोड व होलोग्राम सहित बसते; snap locks वापरले जातात. स्थापित केल्यानंतर पावती देतात. 

👉 5. रसीद व नोंदणी तपासा: मिळालेल्या पावतीत HSRP रिफरन्स व इतर तपशील ठेवा — भविष्यातील चौकशीत उपयोगी येतो. 

👉 6) अंदाजे खर्च (state व vehicle-type नुसार बदलू शकतो)

👉 दुचाकी (2-wheeler): साधारण ₹200 — ₹500 (सरासरी). 

👉 खाजगी कार (4-wheeler - LMV): साधारण ₹600 — ₹1,500 (राज्य व होम-फिटमेंट/सेंटरेवर अवलंबून). 

👉 Colour-coded sticker (इंधन प्रकार सूचक): साधारण ₹100 (काही केंद्र/राज्यात समाविष्ट). 

होम-फिटमेंट अतिरिक्त शुल्क: काही सेवा प्रदाते घरच्या fitment साठी ₹200-₹400 अधिक घेऊ शकतात. 

दंड (पालन न केल्यास/कायद्याचे उल्लंघन): राज्यानुसार फरक, परंतु राष्ट्रीय पातळीवर दंड ₹5,000 ते ₹10,000 पर्यंत दाखवला जातो — स्थानिक RTO च्या अंमलबजावणीनुसार वेगळे नियम लागू होऊ शकतात. 

👉 7) RTO / राज्यीय गाईडलाईन्स — महत्त्वाचे मुद्दे

Fitting केवळ अधिकृत, लायसन्सधारक वेंडरकडून करावी — RTO/राज्य पोर्टलवर नोंदणीकृत वेंडर्सची यादी तपासा. 

HSRP कमरेच्या नियमांचे उल्लंघन तरतूदींनुसार दंड किंवा पुढील कायदेशीर कारवाई होऊ शकते. 

काही राज्यांमध्ये नव्याने नोंदणीकृत वाहनांसाठी विक्रेता देतो; परंतु जुन्या वाहनांसाठीही स्टेज्ड रोलआउट किंवा ऑन-demand व्यवस्था आहे — स्थानिक RTO वरून अंतिम वेळापत्रक तपासा. 

👉 8) उपयोगी टिप्स (तुमच्या मुलभूत विचारांसाठी)

फक्त अधिकृत वेबसाइट/वेंडर वापरा — अनधिकृत ठिकाणी जाऊ नका (नक्कल plates किंवा कमी दर्जाचे प्लास्टिक वाटू शकतात). 

इंस्टॉलेशनच्या वेळी RC व पहचानपत्र साथ ठेवा — तज्ञांना प्रत किंवा डिजिटल कॉपी मागू शकतात. 

पेमेंट नंतर मिळालेली बुकिंग/रसीद जतन करा — RTO चेक किंवा भविष्यातील दुरुस्ती/बदलांकरिता उपयुक्त. 

👉 9) राज्यविशेष माहिती — महाराष्ट्रसाठी (जर तुम्ही महाराष्ट्रातून असाल)

Maharashtra राज्याचे अधिकृत HSRP-पोर्टल उपलब्ध आहे — तुमच्या निहाय RTO/ऑफिस निवडून ऑनलाईन अर्ज व अपॉइंटमेंट करता येतो. राज्य RTO/HSRP मोहिमेचे अपडेट RTO पोर्टलवर पाहा. (अधिकृत राज्य पोर्टल वापरण्याचा सल्ला). 

🙏 माहिती संकलित आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 🙏 क्रांतिकारी जय भिम🙏 जय आदिवासी🙏 जय बिरसा🙏 जय लहुजी🙏 जय सेवा🙏 जय शिवराय 🙏 भेटूया नंतर पुढील लेख मध्ये धन्यवाद👍

👉 भारताच्या निर्भय लेडी, सिंघम IPS. अधिकारी डी रूपा मॅडम

सर्वांना 🙏जय जोहार 🙏जय आदिवासी 🙏 क्रांतिकारी जय भिम 🙏 जय शिवराय🙏 जय लहुजी 🙏 माहिती संकलित आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 🙏 आजची माहिती आहे एका धाडसी लेडी सिंघम आयपीएस अधिकारी डी.रूपा मॅडम यांच्याबाबत चला तर बघूया पुढील माहिती 👉

👉 🔥👮‍♀️ ४० वेळा बदली झाली, पण न डगमगलेली — भेटा भारताच्या निर्भय 'लेडी सिंघम' IPS डी. रूपा! 💪⚖️

जेव्हा सत्ताधारी नियम वाकवतात, तेव्हा ती अजून उंच उभी राहते. 💥

भेटा IPS अधिकारी डी. रूपा — त्या लोखंडी इच्छाशक्तीच्या स्त्रीला, जिची गेल्या २० वर्षांत तब्बल ४० वेळा बदली झाली, पण तरीही तिने कधीही दबावाखाली झुकणे किंवा प्रामाणिकपणावर तडजोड करणे स्वीकारले नाही. 🙌

👉 तिच्या निर्भय प्रामाणिकपणा आणि अढळ शिस्तीमुळे, डी. रूपा यांचं नाव आज भारतातील पोलीस यंत्रणेत आदर आणि भीती दोन्हीचं प्रतीक आहे. 💫

भ्रष्टाचार उघडकीस आणणं असो वा कायदा आणि सुव्यवस्था राखणं — तिने नेहमीच लोखंडी हाताने न्याय दिला आहे. 🇮🇳🔥

👉 💣 इतकंच नव्हे तर तिने एका मुख्यमंत्र्यांनाही अटक केली होती, ज्याने संपूर्ण व्यवस्था हादरवली!

तिच्या धैर्याची किंमत मात्र तिला चुकवावी लागली — वारंवार बदली, राजकीय दबाव आणि सार्वजनिक शांतता. तरीही ती आजही त्याच ज्वालेने आणि प्रामाणिकतेने सेवा करते, जी खऱ्या नेतृत्वाचं प्रतीक आहे. 👏❤️

👉 या दिखाऊ प्रसिद्धीच्या युगात, डी. रूपा ह्या जिवंत उदाहरण आहेत की सत्याला शिक्षा मिळू शकते — पण पराभव नाही! 🔥

                        👉 अतिशय धाडसी आणि प्रेरणेच प्रतीक असलेल्या आदरणीय डी.रूपा मॅडम IPS अधिकारी          D. Roopa ( नाव: रूपा दिवाकर मौद्गिल)

1. वैयक्तिक माहिती

जन्मः 12 जुलै 1975, स्थान – Davanagere, कर्नाटक. 

पालक – वडील: जे. एस. दिवाकर (माजी अभियंता) आणि आई: हेमा (पोस्टल विभागात कार्यरत) 

बहीण: Rohini Divakar (आयआरएस अधिकारी) 

विवाहः 2003 मध्ये Munish Moudgil (आयएएस) यांच्याशी विवाह झाला. दोन मुले आहेत. 

कलागुण– तिला भरतनाट्यमचे प्रशिक्षण आहे, तसेच हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीतात पारंगत आहे. 

2. शिक्षण व प्रारंभ

पदवी प्राप्त केली आहे Kuvempu University (कर्नाटक) येथून, आणि नंतर मानसशास्त्रात एम.ए. केले आहे 

तिचा युपीएससी स्पर्धा परीक्षेत आंतरराष्ट्रीय क्रमांक 43 मिळवला (बॅच वर्ष 2000) आणि त्यानंतर आयपीएस अधिकारी म्हणून नियुक्ती झाली. 

3. कारकीर्द व उल्लेखनीय काम

ती 2000 बॅचची आयपीएस अधिकारी असून, कर्नाटक कॅडरमध्ये आहे. 

काही प्रमुख कामगिरी:

त्यांना कर्नाटक राज्यात पहिल्या महिला कॅनडिगा आयपीएस अधिकारी म्हणून वर्णित केले गेले आहे. 

जेल प्रशासन क्षेत्रात काम करताना, V. K. Sasikala यांच्या सीबीज (विशेष सुविधा) बाबत आरोप उघडले. 

ट्राफिक/रोड सुरक्षा, सायबर क्राईम, अर्थिक गुन्हे अशा विविध विभागांत कार्य केले. 

सन्मान: राष्ट्रपतींच्या पोलीस पदक (President’s Police Medal for Meritorious Service) 26 जानेवारी 2016 रोजी मिळाले. 

4. वाद-तंटा व ट्रान्सफर्स

तिच्यावर सतत ट्रान्सफर होण्याचे वर्णन आहे — २० वर्षांच्या कारकिर्दीत ४०हून अधिक वेळा ट्रान्सफर झाल्याचे वृत्त आहे.  या ठिकाणी आपला लेख समाप्त होत आहे 🙏

🙏🙏 आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य🙏 संस्थापक🙏👉 अध्यक्ष.किरण सखाराम बर्डे      🙏 जय हिंद 🙏🙏जय महाराष्ट्र🙏

👉 पंचायत समिती निवडणूक संदर्भात थोडक्यात माहिती👉

🙏 सर्वांना नमस्कार 🙏 क्रांतिकारी जय भिम 🙏जय आदिवासी 🙏जय जोहार🙏 जय लहुजी 🙏जय शिवराय 🙏 आज आपण घेऊन आलेलो आहोत पंचायत समिती निवडणूक संदर्भात 👉👉👉 थोडक्यात माहिती सर्वप्रथम सर्वांना माझा परिचय करून देतो मी 🙏आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य संस्थापक🙏 अध्यक्ष. 👉 किरण सखाराम बर्डे🙏 चला तर बघूया पुढील लेख 

✅ 🗳️ मतदान प्रक्रिया

मतदान गुप्त मतदानपद्धतीने (Secret Ballot) होते.

✅ मतदान केंद्रांवर मतदान अधिकारी असतात.

मतदार ओळखपत्र दाखवून मतदान करता येते.

👉 EVM (Electronic Voting Machine) चा वापर बहुतांश ठिकाणी केला जातो.

---

👉 📊 मतमोजणी व निकाल

मतदान झाल्यानंतर निर्वाचन अधिकाऱ्याद्वारे मतमोजणी केली जाते.

सर्वाधिक मते मिळवणारा उमेदवार विजयी घोषित होतो.

निकाल जाहीर केल्यानंतर अध्यक्ष व उपाध्यक्ष निवडले जातात.

---

👉 🕒 कार्यकाळ

पंचायत समितीचा कार्यकाळ — ५ वर्षांचा (Five Years) असतो.

या कालावधीत विकास योजना, निधीचे वाटप, गावनिहाय कामकाजावर देखरेख हे समितीचे प्रमुख काम असते.

---

👉 💰 भूमिका व जबाबदाऱ्या

पंचायत समितीच्या प्रमुख जबाबदाऱ्या:

1. ग्रामपंचायतींच्या कामकाजावर देखरेख करणे

2. शिक्षण, आरोग्य, पाणीपुरवठा, रस्ते, शेतीविकास यासाठी योजना राबवणे

3. जिल्हा परिषदेच्या निधीचे वाटप व वापर

4. तालुक्यातील शासकीय योजनांचे अंमलबजावणी

---

👉 ⚠️ आचारसंहिता (Model Code of Conduct)

निवडणुकीची अधिसूचना लागल्यापासून आचारसंहिता लागू होते.

यावेळी कोणतेही नवीन विकासकार्य, निधी वाटप, घोषणा करता येत नाही.

प्रचार नियम, पोस्टर, सभा, खर्च यावर मर्यादा असते.

---

👉 📅 संक्षेपात निवडणूक टप्पे

1. अधिसूचना प्रसिद्ध

2. अर्ज दाखल

3. अर्ज छाननी

4. माघार घेणे

5. अंतिम उमेदवार यादी

6. मतदान

7. मतमोजणी

8. निकाल घोषणा

9. अध्यक्ष-उपाध्यक्ष निवड

 👉 माहिती संकलित आदिवासी जमात विकास संस्था 🙏 लेक टाकण्याचा उद्देश फक्त एवढाच आहे की आपल्या सर्व मित्रांना थोडक्यात माहिती देण्याचा प्रयत्न🙏

👉 निवडणूक आचारसंहितेत काय करावे व काय करू नये याची सविस्तर माहिती 👉

👉 नमस्कार सर्व मित्रांना सर्वात प्रथम 🙏जय आदिवासी 🙏जय जोहार 🙏 क्रांतिकारी जय भिम🙏 जय लहुजी🙏 जय शिवराय🙏

 चला तर मित्रांनो आज आपण घेऊन आलो आहोत निवडणूक स्पेशल आचारसंहिता याबाबत सविस्तर माहिती 👉 सर्वप्रथम मी माझा परिचय करून देतो मी 👉 आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 👉 संस्थापक अध्यक्ष. 🙏 किरण सखाराम बर्डे 🙏 माहिती संकलित आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 👉 चला तर बघूया थोडक्यात माहिती 👉 “आचारसंहिता 👉 (Model Code of Conduct - MCC)” ही 👉 निवडणुकीदरम्यान निवडणूक आयोगाने लागू केलेली नियमावली असते.

जिल्हा परिषद (Zilla Parishad), पंचायत समिती, ग्रामपंचायत, नगरपालिका, विधानसभेची किंवा लोकसभेची निवडणूक असो — एकदा आचारसंहिता लागू झाली की शासन, अधिकारी आणि राजकीय पक्ष सर्वांनी काही विशिष्ट नियमांचे पालन करणे बंधनकारक असते.

👉 खाली जिल्हा परिषद निवडणुकीसाठी लागू असलेल्या आचारसंहितेतील “काय करावे” आणि “काय करू नये” या दोन्हींची सविस्तर माहिती दिली आहे 👇

---

✅ 🏛 आचारसंहिता लागू होण्याची वेळ

निवडणुकीची घोषणा (Election Notification) झाल्यानंतर त्याच क्षणी आचारसंहिता लागू होते.

निवडणुकीचा निकाल घोषित होईपर्यंत ही संहिता लागू राहते.

---

✅ काय करावे (Do’s)

1. सरकारी अधिकारी व कर्मचारी:

सर्व कारभार निष्पक्षपणे आणि पारदर्शकतेने करावा.

निवडणुकीसंबंधित कामात कोणत्याही पक्षाचा पक्षपात करू नये.

मतदार यादीचे अद्ययावतीकरण, मतदान केंद्रांची तयारी, मतदान यंत्रे तपासणी इ. निवडणुकीसंबंधित कर्तव्य पार पाडावे.

2. राजकीय पक्ष व उमेदवार:

निवडणूक आयोगाच्या परवानगीने सभा, जाहीर सभा, प्रचार इत्यादी करावेत.

प्रचारामध्ये संविधान, कायदा, आणि सभ्य भाषेचा वापर करावा.

दुसऱ्या पक्षाच्या उमेदवारावर वैयक्तिक हल्ले किंवा खोटे आरोप करू नयेत.

प्रचार खर्चाची नोंद ठेवावी व ठरलेल्या वेळेत सादर करावी.

पोस्टर, फलक, बॅनर लावण्यासाठी स्थानीय प्रशासनाची परवानगी घ्यावी.

प्रचारासाठी निर्धारित वेळेचे पालन करावे (साधारणपणे रात्री १० नंतर प्रचार थांबवणे आवश्यक असते).

👉 3. प्रशासन व शासन:

आवश्यक सेवा जसे की पाणीपुरवठा, रुग्णालय, शाळा, पोलिस व्यवस्था यांचे नियमित कामकाज सुरू ठेवावे.

निवडणुकीचे पारदर्शक आयोजन करणे ही प्राथमिक जबाबदारी आहे.

---

👉 ❌ काय करू नये (Don’ts)

1. सरकार व शासकीय विभाग:

नवीन शासकीय योजना जाहीर करणे, निधी मंजूर करणे, योजना सुरू करणे मनाई आहे.

कोणतेही शासकीय बांधकाम उद्घाटन / शिलान्यास करणे निषिद्ध आहे.

शासकीय वाहन, कर्मचारी, कार्यालय, निधी यांचा वापर प्रचारासाठी करणे पूर्णतः बंदी आहे.

स्थानांतर (Transfers) किंवा नवीन नियुक्त्या करणे — निवडणूक आयोगाच्या परवानगीशिवाय निषिद्ध.

👉 2. राजकीय पक्ष व उमेदवार:

जात, धर्म, भाषा, प्रदेश यांच्या नावावरून मत मागणे किंवा द्वेष पसरवणे मनाई आहे.

मतदारांना पैसे, भेटवस्तू, दारू, वस्तू देणे किंवा वचन देणे हा गुन्हा आहे (भ्रष्ट आचरण).

मस्जिद, मंदिर, चर्च, धार्मिक स्थळांवरून प्रचार करणे प्रतिबंधित आहे.

इतर उमेदवारांचा पोस्टर फाडणे, सभांमध्ये व्यत्यय आणणे, धमकी देणे मनाई आहे.

प्रचारादरम्यान शस्त्र बाळगणे, मिरवणुका, ध्वनिवर्धकांचा अति वापर प्रतिबंधित आहे.

👉 3. माध्यमे व प्रसारमाध्यमे:

खोटी किंवा दिशाभूल करणारी माहिती पसरवू नयेत.

Paid News (पैसे घेऊन प्रसिद्ध केलेली बातमी) करणे हा गुन्हा आहे.

---

👉 ⚖️ आचारसंहिता भंग झाल्यास काय होते?

निवडणूक आयोग (State Election Commission) तक्रारीनुसार चौकशी करून संबंधित व्यक्तीवर कारवाई करू शकतो.

प्रशासकीय अधिकारी दोषी आढळल्यास निलंबन, स्थानांतरण, किंवा चौकशी होऊ शकते.

उमेदवार किंवा पक्ष दोषी ठरल्यास त्यांचे नामांकन रद्द होऊ शकते किंवा फौजदारी गुन्हा नोंद होऊ शकतो.

---

👉 संस्था आणि संघटना यातील फरक याची सविस्तर माहिती👉

सर्वप्रथम सर्व बांधवांना दिवाळीच्या हार्दिक हार्दिक शुभेच्छा आशा करतो की सगळ्यांची दिवाळी चांगलीच गेली असेल तर दिवाळीच्या कामात व्यस्त असल्यामुळे दोन दिवस लेख टाकू शकलो नाही परंतु आज 23 ऑक्टोंबर 2025 रोजी आज थोडीशी माहिती संकलित करून आपल्यापुढे सादर करण्याचा प्रयत्न करत आहे 👉👉👉 सर्वांना 🙏क्रांतिकारी जय भिम🙏 जय जोहार 🙏जय आदिवासी🙏 जय लहुजी🙏 जय शिवराय 🙏 सर्वप्रथम माझा परिचय देतो मी आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 🙏संस्थापक 🙏अध्यक्ष. किरण सखाराम बर्डे 🙏 चला तर बघूया पुढील सविस्तर माहिती 🙏

👉 “सामाजिक संस्था” आणि “सामाजिक संघटना” हे दोन्ही शब्द साधारणपणे एकसारखे वाटतात, पण प्रत्यक्षात त्यांचा उद्देश, रचना, कार्यपद्धती आणि कायदेशीर अस्तित्व यात महत्त्वाचा फरक असतो. खाली सविस्तर आणि स्पष्ट तुलना दिली आहे 👇

---

👉 🏛️ १. सामाजिक संस्था (Social Institution)

🔹 अर्थ :

👉 सामाजिक संस्था म्हणजे समाजाच्या मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी स्थापन झालेली स्थिर आणि दीर्घकाळ टिकणारी व्यवस्था.

या संस्था समाजातील वर्तन, परंपरा, मूल्ये आणि नियम घडवतात.

👉🔹 उदाहरणे :

कुटुंब (Family)

शिक्षण व्यवस्था (Education System)

धर्मसंस्था (Religious Institution)

विवाह संस्था (Marriage System)

आर्थिक व्यवस्था (Economic Institution)

शासन व्यवस्था (Political Institution)

👉🔹 उद्देश :

समाजात स्थिरता निर्माण करणे

सामाजिक मूल्ये व संस्कृती टिकवणे

व्यक्तीच्या वर्तनावर नियंत्रण ठेवणे

समाजातील कार्यांची वाटणी करणे

👉🔹 वैशिष्ट्ये :

1. दीर्घकाळ टिकणारी रचना असते.

2. समाजाच्या परंपरेशी जोडलेली असते.

3. कायदेशीर नोंदणी आवश्यक नसते.

4. बदल फार हळूहळू होतो.

5. व्यक्तीच्या जीवनावर थेट प्रभाव टाकते.

---

👉 🤝 २. सामाजिक संघटना (Social Organization)

👉 🔹 अर्थ :

सामाजिक संघटना म्हणजे काही व्यक्ती विशिष्ट उद्देशासाठी, ठराविक कालावधीसाठी आणि नियोजनपूर्वक कार्य करण्यासाठी तयार केलेली गटरचना.

🔹 उदाहरणे :

स्वयंसेवी संस्था (NGO)

युवक मंडळ, महिला मंडळ

सहकारी संस्था

आदिवासी समाज विकास संघटना

शिक्षण प्रसारक मंडळ

सेवाभावी संस्था, ट्रस्ट

👉 🔹 उद्देश :

समाजातील विशिष्ट समस्यांवर उपाय करणे

सेवा, शिक्षण, आरोग्य, संस्कृती किंवा विकासासाठी काम करणे

लोकशाही, हक्क, समानता यासाठी जनजागृती करणे

👉 🔹 वैशिष्ट्ये :

1. ठराविक उद्देश आणि कार्यक्षेत्र असते.

2. संस्थापक सदस्य, नोंदणी, नियमावली असते.

3. शासनाकडे नोंदणी करून कायदेशीर दर्जा मिळवता येतो (उदा. महाराष्ट्र सार्वजनिक ट्रस्ट अधिनियम 1950, सोसायटी रजिस्ट्रेशन ॲक्ट 1860).

4. निधी, सभासद, वार्षिक अहवाल, कार्यकारिणी यांचे नियम असतात.

5. बदल लवकर घडू शकतो, कारण ती मानवांनी निर्माण केलेली असते.

---

👉 ⚖️ ३. फरक सारणी (Comparison Table)

बाब सामाजिक संस्था सामाजिक संघटना

अर्थ समाजातील स्थिर व नैसर्गिक व्यवस्था ठराविक उद्देशासाठी तयार केलेली गटसंस्था

उद्देश समाजातील शिस्त, परंपरा व मूल्ये टिकवणे समाजसेवा, विकास किंवा हक्कांसाठी कार्य करणे

रचना नैसर्गिक, परंपरेवर आधारित कृत्रिम, ठरवून तयार केलेली

नोंदणी आवश्यक नाही शासनाकडे नोंदणी आवश्यक

कालावधी दीर्घकाळ टिकणारी कालबद्ध किंवा बदलता येणारी

उदाहरणे कुटुंब, विवाह, धर्म, शिक्षण एनजीओ, ट्रस्ट, मंडळ, सहकारी संस्था

कायद्याचा दर्जा सामाजिक नियमांवर आधारित कायदेशीर दर्जा असतो

बदलाची गती हळूहळू बदल जलद बदल होऊ शकतो

---

👉 🧭 निष्कर्ष :

सामाजिक संस्था ही समाजाच्या मूलभूत संरचनेचा भाग असते (उदा. कुटुंब, धर्म, शिक्षण).

सामाजिक संघटना या संस्था समाजात ठराविक कार्य किंवा बदलासाठी निर्माण केल्या जातात (उदा. सेवा मंडळ, एनजीओ).

म्हणजेच —

👉 “संस्था” ही समाजाची रचना आहे,

आणि 👉 “संघटना” ही त्या रचनेत कार्य करणारी संस्था आहे.

 टीप : हे सर्व लेख प्रदर्शित करण्यामागचा हेतू फक्त एकच आहे की आपल्या समाजामध्ये आपल्या माध्यमातून थोडीशी जनजागृती व्हावी 🙏

👉 महा दंड नायक विर एकलव्य यांच्याबाबत थोडक्यात माहिती🙏

🙏 सर्वांना नमस्कार 🙏जय आदिवासी🙏 जय एकलव्य🙏 जय बिरसा🙏 जय जोहार 🙏क्रांतिकारी जय भिम 🙏जय शिवराय जय लहुजी 🙏 माहिती संकलित प्रस्तुत 🙏 👉 आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 🙏 संस्थापक🙏 अध्यक्ष 🙏. किरण सखाराम बर्डे 🙏 चला तर येऊया आपल्या अति महत्त्वाचे लेखाकडे बघूया पुढील माहिती 🙏

👉 🏹 १. एकलव्य कोण होते?

घटक माहिती

नाव एकलव्य (Ekalavya)

वंश / समाज निषाद  आदिवासी समाज)

👉 वडिलांचे नाव हिरण्यधनू (निषाद राजा)

कालखंड महाभारतकालीन काळ

राजा कोण होता त्या वेळी हस्तिनापूरचा राजा भीष्माच्या अधीन असलेला

ओळख स्वतःच्या प्रयत्नांनी श्रेष्ठ धनुर्धर बनलेला आदिवासी राजकुमार

---

👉 🌳 २. एकलव्याचा पार्श्वभूमी

एकलव्य हा वनात राहणाऱ्या निषाद जातीचा मुलगा होता.

त्याचे वडील "हिरण्यधनू" हे एका लहान राज्याचे राजा होते.

एकलव्याला लहानपणापासून धनुर्विद्येची (बाणविद्या) फार आवड होती.

तो द्रोणाचार्य (कौरव-पांडवांचे गुरु) यांच्या शिष्यत्वाखाली धनुर्विद्या शिकण्याची इच्छा ठेवत होता.

---

👉 🧑‍🏫 ३. द्रोणाचार्याकडे शिकण्याची विनंती

एकलव्य द्रोणाचार्यांकडे गेला आणि म्हणाला —

> “गुरुवर, मला धनुर्विद्या शिकायची आहे. मला शिष्य म्हणून स्वीकारा.”

👉परंतु द्रोणाचार्यांनी त्याला नकार दिला कारण तो निषाद (आदिवासी) होता आणि राजघराण्यातील नव्हता.

त्यावेळी समाजात जाती-व्यवस्थेमुळे खालच्या समाजातील लोकांना उच्च शिक्षण घेण्याची परवानगी नव्हती.

---

✅ 🪶 ४. स्वतःचा “गुरु” बनवून शिकणे

द्रोणाचार्यांनी नाकारल्यावर एकलव्याने हार मानली नाही.

तो जंगलात गेला, द्रोणाचार्यांचा मातीचा पुतळा बनवला आणि म्हणाला —

> “तुम्हीच माझे गुरु आहात.”

👉 तो रोज त्या पुतळ्यासमोर प्रणाम करून, स्वतःच्या प्रयत्नाने धनुर्विद्या शिकू लागला.

त्याने स्वतःच्या मेहनतीने इतकी सिद्धी मिळवली की तो अर्जुनापेक्षाही श्रेष्ठ धनुर्धर झाला.

---

😔 🏹 ५. “अंगठा दान” प्रसंग

एक दिवस द्रोणाचार्य, पांडव आणि कौरव शिकारीसाठी जंगलात गेले.

तेथे त्यांनी पाहिले की एका कुत्र्याच्या तोंडात बाणांनी तयार केलेली जाळी आहे, पण कुत्रा जखमी झालेला नाही!

हे पाहून द्रोणाचार्यांना आश्चर्य वाटले.

 त्यांनी विचारले — “हा पराक्रमी धनुर्धर कोण आहे?”

तेव्हा समोर आला एकलव्य आणि नम्रपणे म्हणाला —

> “मी तुमचा शिष्य एकलव्य आहे, गुरुवर.”

द्रोणाचार्य चकित झाले कारण त्यांनी त्याला शिकवलेच नव्हते.

---

✋ ६. अंगठा दानाचे कारण

द्रोणाचार्यांनी अर्जुनाला पूर्वी वचन दिले होते की —

> “मी तुला जगातील सर्वश्रेष्ठ धनुर्धर बनवीन.”

👉 पण आता एकलव्य त्यापेक्षा श्रेष्ठ दिसत होता.

म्हणून द्रोणाचार्य म्हणाले —

> “तू माझा शिष्य असल्याचे सांगितलेस, मग गुरु-दक्षिणा द्यावी लागेल.”

👉 एकलव्याने नम्रपणे विचारले,

> “गुरुवर, सांगा काय हवे?”

👉 द्रोणाचार्य म्हणाले —

> “मला तुझ्या उजव्या हाताचा अंगठा (thumb) गुरु-दक्षिणा म्हणून दे.”

👉 एकलव्याने क्षणाचाही विलंब न करता आपला उजवा अंगठा कापून गुरुदक्षिणा म्हणून अर्पण केला.

---

👉 ❤️ ७. अंगठा दानाचा अर्थ आणि प्रतीक

दृष्टीकोन अर्थ

गुरुभक्तीचा प्रतीक गुरुचा सन्मान करण्यासाठी स्वतःचा अंगठा देणे ही सर्वोच्च भक्ती होती.

त्यागाचे प्रतीक स्वतःची कौशल्य, कीर्ती आणि यश सर्व काही त्यागले.

सामाजिक अन्यायाचे प्रतीक एकलव्याची कथा समाजातील जातभेद आणि अन्याय दाखवते.

स्वाभिमान आणि श्रमाची ओळख त्याने कुणाच्या मदतीशिवाय स्वतःच्या श्रमाने कौशल्य मिळवले.

---

👉 🪶 ८. पुढील आयुष्य

अंगठा गमावल्यावरही एकलव्याने डावा हात आणि पाय वापरून धनुर्विद्या चालू ठेवली.

त्याने नंतर कौरवपक्षात सामील होऊन युधिष्ठिरविरुद्ध युद्ध केले, आणि कृष्णाने त्याचा वध केला अशी कथा “भागवत पुराणात” नमूद आहे.

---

👉 🕊️ ९. एकलव्याचे वारसा

आज आदिवासी समाजात एकलव्य हा महान नायक व प्रेरणादायी व्यक्तिमत्व म्हणून पूजला जातो.

👉 भारतात अनेक ठिकाणी “एकलव्य विद्यालये”, “एकलव्य शिष्यवृत्ती योजना”, आणि “एकलव्य स्पोर्ट्स सेंटर” त्यांच्या नावाने चालवली जातात.

👉 एकलव्य हा स्व-शिक्षण (self-learning) आणि स्वाभिमानाचा प्रतीक मानला जातो.

---

👉 📜 १०. सारांश

मुद्दा माहिती

नाव एकलव्य

वंश निषाद (आदिवासी)

गुरु द्रोणाचार्य (मातीच्या पुतळ्याद्वारे)

मुख्य कार्य स्वतःच्या प्रयत्नांनी धनुर्विद्या शिकणे

महत्त्वाची घटना अंगठा दान (गुरुदक्षिणा म्हणून)

प्रतीक आत्मसन्मान, मेहनत, त्याग आणि न्यायाची ओळख      टीप : या ब्लॉगचा उद्देश आणि हेतू एवढाच आहे की आपल्या आदिवासी समाजातील तळागळातील प्रत्येक व्यक्तीला भगवान विर एकलव्य यांच्या विषयी माहिती व्हावी तसेच यामध्ये शब्दात काही करेक्शन असल्यास तर नक्की कळवा 🙏 

🙏 आदिवासी जमात विकास संस्थेची 19 ऑक्टोंबर रोजी आढावा बैठक 🙏

👉 उद्या दिनांक 19 ऑक्टोंबर 2025 रोजी आदिवासी जमात विकास संस्थेचे विधी सल्लागार adv. अनिल सपकाळे साहेब यांच्या मार्गदर्शनाखाली व आदिवासी जमात विकास संस्थेचे  संस्थापक उपाध्यक्ष. संतोष भाऊ दळे आणि संस्थापक  अध्यक्ष. किरण भाऊ बर्डे आणि आदिवासी जमात विकास संस्थेचे सचिव भाऊसाहेब भाऊ बर्डे यांच्या आदेशानुसार वाळुज गाव येथे सकाळी 11 वाजता आढावा बैठकीचे नियोजन करण्यात येत असून या बैठकीला आदिवासी जमात विकास संस्थेचे कोषाध्यक्ष 👉 संतोष भाऊ पवार , आदिवासी जमात विकास संस्थेचे सरचिटणीस👉 सुनील भाऊ जोगदंड , तसेच आदिवासी जमात विकास संस्थेचे सहसचिव संदीप भाऊ पवार  आणि  आदिवासी जमात विकास संस्थेचे जिल्हा संपर्कप्रमुख भाऊसाहेब भाऊ दळवे, आदिवासी जमात विकास संस्थेचे गंगापूर तालुका अध्यक्ष किशोर भाऊ  पवार इत्यादींनी सकाळी 11 वाजता वाळुज मध्ये हजर व्हायचे आहे याची नोंद घ्यावी 🙏 क्रांतिकारी जय भिम 🙏जय आदिवासी🙏 जय जोहार🙏 जय लहुजी 🙏       👉.......... आदेशावरून 👉  . आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य🙏  संस्थापक🙏 अध्यक्ष. किरण सखाराम बर्डे  🙏                                                

✌️ केरळच्या गोपिका गोविंद बनली पहिली आदिवासी एअर होस्टेस ✌️

🙏 नमस्कार सर्वांना🙏 क्रांतिकारी जय भिम  🙏जय आदिवासी🙏 जय बिरसा🙏 जय लहुजी 🙏जय शिवराय 🙏 आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य  🙏 संस्थापक अध्यक्ष किरण सखाराम बर्डे 🙏  चला तर बघूया पुढील लेख 👉

 केरळच्या गोपीका गोविंदने रचला इतिहास  राज्या✅ तील पहिली आदिवासी एअर होस्टेस बनली! ✈️🌾

👉 केरळच्या करिंबला आदिवासी समाजातील २४ वर्षीय गोपीका गोविंद हिने इतिहास रचला आहे. ती केरळ राज्यातील पहिली आदिवासी एअर होस्टेस बनली असून, तिच्या या यशाने आदिवासी आणि दुर्बल घटकांतील अनेक तरुणांना नवी प्रेरणा मिळाली आहे.

👉 अलक्कोडजवळील कवुंकुडी या छोट्या वस्तीतील गरीब घरात जन्मलेल्या गोपीकाचे पालक  पी. गोविंदन आणि व्ही. जी.  हे दैनंदिन मजुरी करून घर चालवत होते. आर्थिक संकटात वाढूनही गोपीकाचे स्वप्न होते  आकाशात झेप घेण्याचे.

👉 तिने स्थिर भविष्याकरता केमिस्ट्रीमध्ये बी.एस्सी. पूर्ण केली, पण तिच्या मनात एव्हिएशन क्षेत्राविषयीची ओढ कायम राहिली. त्यानंतर तिने वायनाडमधील ड्रीम स्काय एव्हिएशन ट्रेनिंग अकादमी येथे प्रवेश घेऊन एक वर्षाचा डिप्लोमा कोर्स पूर्ण केला.

👉 दुसऱ्याच प्रयत्नात तिने यश मिळवले आणि खाडी देशाकडे जाणाऱ्या उड्डाणावर प्रथमच एअर होस्टेस म्हणून कार्यरत झाली. तिचा हा क्षण म्हणजे संघर्ष, आत्मविश्वास आणि चिकाटीचं मूर्त उदाहरण ठरला.

👉 गोपीका सांगते  “स्वप्नांना आकार देण्यासाठी धाडस आवश्यक असतं. परिस्थिती कठीण असली तरी आत्मविश्वास आणि मेहनत असेल, तर यश नक्कीच मिळतं.”

👉 आज गोपीका केवळ स्वतःच्या कुटुंबाचा नव्हे, तर संपूर्ण आदिवासी समाजाचा अभिमान बनली आहे. तिच्या या प्रवासाने दाखवून दिले की, निर्धार आणि प्रयत्न यांची जोड असेल तर कोणताही पार्श्वभूमी माणसाच्या उंच भरारीला अडवू शकत नाही.

👉 गोपिका गोविंद – केरळची पहिली आदिवासी (ट्रायबल) एअर होस्टेस

 पार्श्वभूमी आणि प्रारंभिक जीवन

👉 गोपिका गोविंद केरळमधील कारिम्बला आदिवासी समुदाय (Karimbala tribal community) या जातीतील आहेत. 

👉 त्या कावुंकुडी (Kavunkudi) नामक ST कॉलनी (आदिवासी वस्ती) येथे, अलक्कोड (Alakkode) जवळील भागात जन्मल्या व वाढल्या आहेत. 

👉 त्यांचे वडील P. Govindan आणि आई V. G. Biji (VG Biji) हे दिवसेंदिवस मजुरी करीत होते — म्हणजे आर्थिकदृष्ट्या फार मर्यादित परिस्थितीत कुटुंब चालवत होते. 

👉 लहानपणापासूनच गोपिकाला “फ्लाइट अटेन्डंट / एअर होस्टेस” व्हायचे स्वप्न होते. 

---

👉 शिक्षण आणि ध्येयाकडे वाटचाल

👉 आर्थिक मर्यादांमुळे प्रथम गोपिकाने BSc (रसायनशास्त्र / Chemistry) हे पदवीचे शिक्षण घेतले, कारण हे शिक्षण तुलनेने स्वस्त आणि उपलब्ध होते. 

👉 पदवी शिक्षणानंतर त्या एका नोकरीत लागल्या, पण एअर होस्टेस होण्याचा स्वप्न पुन्हा जिवंत झाला. 

👉 त्या नंतर सरकारी सहाय्यक कार्यक्रमांचा शोध घेतली आणि Dream Sky Aviation Training Academy, कालpetto, वायनाड (Kalpetta, Wayanad) येथील एक वर्षाचा डिप्लोमा कोर्स एव्हिएशनमध्ये केला. 

👉 आदिवासी विद्यार्थ्यांसाठी चालू असलेल्या योजनांअंतर्गत कोर्स फीचे ₹1 लाख इतके काही पैसे सरकारने मदत केले असल्याचे वृत्त आहे. 

---

👉 एअर होस्टेस म्हणून निवड आणि वाटचाल

👉 कोर्स पूर्ण करण्याआधीच गोपिकाने एअरलाइन कंपन्यांच्या साक्षात्कार (interviews) सुरू केले. पहिली निवड न झाल्यानंतरही त्यांनी हार मानली नाही. 

👉 दुसऱ्या प्रयत्नात त्यांनी टिकाव धरला आणि निवड झाली. त्यानंतर तीन महिन्यांचे कॅबिन क्रू प्रशिक्षण घेतले. 

👉 त्यांच्या पहिल्या फ्लाइटची सुरुवात कन्नूर (Kannur) येथून गुल्फ (Gulf) गंतव्याकडे केली. 

👉 त्यांच्या निवडीसह, त्या केरळची पहिली आदिवासी महिला एअर होस्टेस म्हणून उल्लेखनीय ठरल्या. 

---

👉 चुनौत्या आणि समाजातील प्रभाव

👉 आर्थिक अडचणी, संसाधनांची कमतरता आणि आदिवासी वस्तीतील सेवा सुविधा यांसारख्या अडथळ्यांवर मात करावी लागली. 

👉 त्यांची कहाणी अनेक तरुणींसाठी प्रेरणा बनली आहे, विशेषतः आदिवासी, ग्रामीण आणि आर्थिक दृष्ट्या कमजोर पार्श्वभूमी असलेल्या युवकांसाठी. 

👉 गोपिका सांगतात की, “जर एखादा स्वप्न आहे तर धैर्याने त्याचा पाठलाग करा; आत्मविश्वास बाळगा; स्वरंती परिणामांनीच आपली मेहनत दाखवावी. 

🙏महाराष्ट्र पोलीस भरती साठी लागणाऱ्या कागदपत्राची सविस्तर माहिती 🙏

🚔 नमस्कार सर्वांना 🙏जय आदिवासी 🙏जय भीम🙏 आज आपण अतिशय कामाची माहिती घेऊन आलो आहोत कारण थोड्याच दिवसात महाराष्ट्र पोलीस भरती 2025 हे सत्र सुरू होणार असून त्या भरती संदर्भात सर्व मित्रांना बांधवांना व भगिनींना ज्यांची ही पहिलीच पोलीस भरती आहे त्यासाठी कुठल्या प्रकारचे कागदपत्र लागतात यासंदर्भात आपला लेख आहे 🙏 जय शिवराय🙏 जय लहुजी🙏 चला तर सर्वांना प्रथम माझा परिचय देतो मी👉 आदिवासी जमात विकास संस्था 🙏 संस्थापक अध्यक्ष 👉 🙏किरण सखाराम बर्डे 🙏 चला तर मित्रांनो बघुयात सविस्तर माहिती 🙏महाराष्ट्र पोलीस भरती — संपूर्ण सविस्तर माहिती (2025 नुसार)

👉 १️⃣ पात्रता (Eligibility Criteria)

घटक आवश्यक अट

शैक्षणिक पात्रता किमान १२वी (HSC) उत्तीर्ण (महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ किंवा तत्सम मान्यताप्राप्त मंडळातून).

वयमर्यादा साधारणपणे १८ वर्षे ते २८ वर्षे (आरक्षित प्रवर्गांसाठी सवलत: OBC/SC/ST साठी ५ वर्षांपर्यंत).

नागरिकत्व उमेदवार भारतीय नागरिक असावा.

शारीरिक पात्रता खाली दिल्याप्रमाणे आवश्यक आहे 👇

---

👉 २️⃣ शारीरिक पात्रता निकष (Physical Standards)

घटक पुरुष उमेदवार महिला उमेदवार

उंची किमान १६५ सें.मी. (ST साठी १६० सें.मी.) किमान १५५ सें.मी.

छाती (पुरुष) ७९ से.मी. (फुगविल्यावर ५ से.मी. वाढ आवश्यक) लागू नाही

धाव (Running Test) १६०० मीटर ६ मिनिटांत पूर्ण करणे ८०० मीटर ३ मिनिटांत पूर्ण करणे

---

👉 ३️⃣ अर्ज प्रक्रिया (Application Process)

🔹 टप्पा १: ऑनलाईन अर्ज

👉 1. अधिकृत संकेतस्थळ: https://policerecruitment2025.mahait.org (साधारणतः हे संकेतस्थळ भरतीसाठी वापरले जाते).

👉 2. अर्ज भरताना माहिती द्यायची:

वैयक्तिक तपशील (नाव, जन्मतारीख, लिंग, पत्ता).

शैक्षणिक पात्रता.

फोटो व स्वाक्षरी अपलोड करणे.

जात प्रमाणपत्र, निवासी प्रमाणपत्र, जन्मतारीख पुरावा.

👉 3. शुल्क भरावे लागते:

✅ खुला प्रवर्ग – ₹450

✅ मागास/SC/ST – ₹350

(ऑनलाइन पेमेंट UPI/डेबिट कार्ड/नेटबँकिंगने करता येते)

👉 🔹 टप्पा २: शारीरिक चाचणी (PST & PET)

उंची, वजन, धावणे, लांब उडी, गोळाफेक इ. चाचण्या घेतल्या जातात.

गुणांची नोंद केली जाते.

👉 🔹 टप्पा ३: लेखी परीक्षा (Written Test)

एकूण १०० गुणांची परीक्षा.

👉 विषय: सामान्य ज्ञान, बुद्धिमत्ता चाचणी, अंकगणित, मराठी व्याकरण इ.

ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन स्वरूपात घेतली जाते.

👉 🔹 टप्पा ४: दस्तऐवज पडताळणी (Document Verification)

सर्व मूळ प्रमाणपत्रांची पडताळणी केली जाते.

खोटी कागदपत्रे आढळल्यास उमेदवार अपात्र ठरतो.

👉 🔹 टप्पा ५: अंतिम गुणवत्ता यादी (Merit List)

शारीरिक व लेखी परीक्षेतील गुणांच्या आधारे.

निवड झालेल्या उमेदवारांना प्रशिक्षणासाठी बोलावले जाते.

---

👉 ४️⃣ आवश्यक कागदपत्रांची यादी (Documents Required)

क्रमांक कागदपत्राचे नाव आवश्यक तपशील

✅ 1 आधार कार्ड ओळख पुरावा म्हणून

2 शैक्षणिक प्रमाणपत्रे (10वी, 12वी) मूळ व झेरॉक्स

3 जन्मतारीख प्रमाणपत्र / शाळा सोडल्याचा दाखला जन्म पुरावा

4 जात प्रमाणपत्र लागू असल्यास (OBC/SC/ST)

5 जात वैधता प्रमाणपत्र आरक्षणाचा लाभ घ्यायचा असल्यास

6 निवासी प्रमाणपत्र स्थानिक रहिवासी असल्याचा पुरावा

7 नागरिकत्व प्रमाणपत्र आवश्यक असल्यास

8 अनुभव प्रमाणपत्र (सेवा निवृत्त सैनिकांसाठी) लागू असल्यास

9 पासपोर्ट आकार फोटो (अलीकडचा) ऑनलाईन अपलोडसाठी

10 स्वाक्षरी (Signature) स्कॅन कॉपी ऑनलाईन अर्जासाठी

11 नो ऑब्जेक्शन सर्टिफिकेट (NOC) सरकारी कर्मचारी असल्यास

---

👉 ५️⃣ परीक्षा विषय व गुण वितरण (Written Exam Pattern)

विषय गुण

✅ सामान्य ज्ञान / चालू घडामोडी 25

बुद्धिमत्ता चाचणी 25

अंकगणित 25

मराठी व्याकरण / भाषिक कौशल्य 25

एकूण गुण 100

---

👉 ६️⃣ महत्त्वाच्या सूचना

अर्ज फक्त ऑनलाइन पद्धतीने स्वीकारला जातो.

चुकीची माहिती दिल्यास उमेदवार अपात्र ठरतो.

शारीरिक व लेखी दोन्ही परीक्षा उत्तीर्ण होणे आवश्यक आहे.

अंतिम निवडीनंतर प्रशिक्षण कालावधी साधारणतः ९–१२ महिने असतो.🙏   पुन्हा एकदा सर्वांना 🙏क्रांतिकारी जय भिम 🙏जय आदिवासी🙏 जय जोहार 🙏जय लहुजी 🙏 जय शिवराय🙏 धन्यवाद🙏 

आदिवासी क्रांतिकारक धरती आबा बिरसा मुंडा यांच्या बाबत सविस्तर माहिती 🙏

🙏 नमस्कार🙏 जय आदिवासी🙏 जय शिवराय🙏 जय बिरसा 🙏जय लहुजी🙏 क्रांतिकारी जय भिम 🙏 आज आपण इतिहासातील अतिशय महत्त्वाच्या व्यक्तिमत्व बाबत सविस्तर माहिती करून घेणार आहोत आणि ते जननायक आहेत बिरसा मुंडा 🙏 लेख सुरू करण्यापूर्वी मी माझा परिचय देतो 🙏👉👉👉👉👉 आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 🙏संस्थापक 👉अध्यक्ष. 🙏 किरण सखाराम बर्डे 🙏  चला तर मित्रांनो आदिवासी क्रांतिकारक जननायक म्हणून ओळखले जाणारे बिरसा मुंडा यांच्या बाबत सविस्तर माहिती सुरू करूया ती आहे पुढील प्रमाणे 👉👉

👉👉🪶 भगवान बिरसा मुंडा – जीवन परिचय

नाव: बिरसा मुंडा

जन्म: 15 नोव्हेंबर 1875

जन्मस्थान: उलिहातू गाव, खुटगा पंचायत, रांची जिल्हा (आत्ताचे झारखंड राज्य)

पिता: सुगना मुंडा

आई: करमी हातू

बिरसा मुंडा हे भारतातील आदिवासी समाजातील सर्वात प्रसिद्ध आणि पूज्य स्वातंत्र्यसेनानी, समाजसुधारक आणि आध्यात्मिक नेते होते. त्यांना आजही “धरती आबा (पृथ्वीचे पिता)” या नावाने ओळखले जाते.

---

👉 🌿 बालपण आणि शिक्षण

बिरसाचे बालपण अतिशय दारिद्र्यात गेले. त्यांनी प्राथमिक शिक्षण गावात घेतले.

यानंतर त्यांनी जर्मन मिशनरी शाळेत शिक्षण घेतले, जिथे त्यांना ख्रिश्चन धर्माची ओळख झाली. पण लवकरच त्यांनी पाहिले की इंग्रज मिशनऱ्यांचे उद्दिष्ट आदिवासींना त्यांच्या धर्मापासून दूर करणे आहे.

यामुळे त्यांनी मिशनरी शाळा सोडली आणि आपल्या आदिवासी परंपरा, श्रद्धा आणि संस्कृतीचे पुनरुत्थान करण्याचे ध्येय ठेवले.

---

👉🔥 आदिवासी समाजातील अन्याय आणि ब्रिटिश राजाविरोधातील संघर्ष

ब्रिटिश काळात आदिवासींची जमीन "दिकू" (बाहेरील जमीनदार, महाजन आणि ब्रिटिश अधिकारी) यांनी बळकावली होती.

आदिवासींना आपल्या पारंपरिक जमिनीवरून हाकलले जात होते, आणि त्यांना गुलामांसारखे काम करावे लागत होते.

बिरसा मुंडांनी या अन्यायाविरुद्ध जनजागृती सुरू केली. त्यांनी सांगितले —

> "आमची जमीन आमच्याच मालकीची आहे, कोणालाही ती घेण्याचा अधिकार नाही."

---

👉 ⚔️ बिरसा मुंडा यांचा लढा (मुंडा उठाव / उल्गुलान)

"उलगुलान" हा शब्द मुंडारी भाषेत "महान क्रांती" असा अर्थ दर्शवतो.

बिरसाने 1890 च्या दशकात "मुंडा उठाव" चा नेतृत्व केले — हा लढा ब्रिटिश सरकार, जमीनदार आणि महाजन यांच्याविरुद्ध होता.

✊ उठावाची प्रमुख कारणे:

1. आदिवासींच्या जमिनीवर कब्जा

2. महाजनांकडून कर्ज आणि शोषण

3. जबरदस्ती धर्मांतर

4. वननीतींमुळे आदिवासींचा पारंपरिक उपजीविकेवर परिणाम

👉 ⚡ उठावाची सुरुवात:

1894 मध्ये बिरसाने आपली क्रांतीची सुरुवात केली.

त्यांनी "अबुआ दिशुम अबुआ राज" (आपले राज्य आपल्याच भूमीत) हा नारा दिला.

त्यांनी आपल्या अनुयायांना "बिरसाइत" असे नाव दिले.

✅ 🪓 प्रमुख लढाया:

1895-1900 दरम्यान रांची, खूंटी, तामार, सिंगभूम आणि सराईकेला परिसरात मोठ्या प्रमाणावर उठाव झाले.

1900 मध्ये ब्रिटिश फौजांशी अनेक ठिकाणी संघर्ष झाला.

त्यांनी जंगल आणि डोंगर भागातून गनिमी काव्याच्या पद्धतीने इंग्रजांना मोठा त्रास दिला.

---

👉 ⚰️ अटक आणि मृत्यू

बिरसाला 3 फेब्रुवारी 1900 रोजी जमकोपई जंगलात ब्रिटिश पोलिसांनी अटक केली.

त्यांना रांची तुरुंगात कैद करण्यात आले.

9 जून 1900 रोजी तुरुंगातच त्यांचा संशयास्पद मृत्यू झाला.

ब्रिटिशांनी मृत्यूचे कारण “आजार” सांगितले, पण अनेक इतिहासकारांच्या मते तो खून होता.

---

👉 🌺 बिरसा मुंडा यांचा वारसा

बिरसाच्या लढ्यामुळे ब्रिटिश सरकारला "छोटानागपूर टेनन्सी ॲक्ट, 1908" लागू करावा लागला, ज्यामुळे आदिवासींच्या जमिनीचे संरक्षण झाले.

त्यांच्या कार्यामुळे आदिवासी समाजात स्वाभिमान, ऐक्य आणि स्वराज्याची भावना निर्माण झाली.

भारत सरकारने त्यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ 15 नोव्हेंबर हा "झारखंड स्थापना दिवस" आणि "बिरसा मुंडा जयंती" म्हणून साजरा केला जातो.

रांची येथे "बिरसा मुंडा जेल स्मारक संग्रहालय" स्थापन करण्यात आले आहे.

---

👉 🕊️ बिरसा मुंडा यांचे विचार

> “आमची जमीन, आमचा धर्म, आमची ओळख — हीच आमची स्वातंत्र्याची सुरुवात आहे.”

“धरती ही आई आहे, तिचा व्यापार नाही, संरक्षण करणे हेच धर्म आहे.”

---

👉 📜 थोडक्यात सारांश

घटक माहिती

पूर्ण नाव भगवान बिरसा मुंडा

जन्म 15 नोव्हेंबर 1875, उलिहातू, झारखंड

मृत्यू 9 जून 1900, रांची तुरुंगात

चळवळ मुंडा उठाव / उल्गुलान

उद्दिष्ट आदिवासींच्या हक्कांसाठी, जमीन व स्वराज्यासाठी लढा

उपनाम धरती आबा

स्मरणदिन 15 नोव्हेंबर (झारखंड स्थापना दिन व बिरसा मुंडा जयंती)    🙏 धन्यवाद🙏👉... आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य  🙏

🙏संपूर्ण औरंगाबाद जिल्ह्यातील आदिवासी बांधवांना जाहीर आव्हान करतो की आपल्या घरातील कुणाचे आधार कार्ड नाही ऑनलाईन राशन कार्ड आहे परंतु राशन कार्ड मध्ये नाव ऍड नाही त्यामुळे दवाखान्यात उपचारासाठी राशन कार्ड ची आवश्यकता आहे अशी समस्या जर येत असेल तर तात्काळ संपर्क करा 🙏

आज दिनांक 16 ऑक्टोंबर 2025 रोजी आदिवासी जमात विकास संस्थेच्या वतीने पैठण तहसील कार्यालय येथे अतिशय महत्त्वाचा प्रश्न घेऊन गेल्यानंतर एक असे निदर्शनास आले की गेल्या 35 ते 40 वर्षांपूर्वीपासून आदिवासी समाज काही किरकोळ ओळखपत्रापासून वंचित आहे कारण गेल्या वर्षी गंगापूर तालुक्यातील पूर्ण 52 गावाचा सर्वे केला असता आदिवासी जमात विकास संस्थेकडं जे रेकॉर्ड रजिस्टर बनवून तयार झालंय त्या रेकॉर्ड रजिस्टर च्या अनुषंगाने खूप आदिवासी तांड्यावरती वस्ती वरती गावात गाव पातळीत आपल्या आदिवासी बंधू-भगिनींचे आधार कार्डच नाहीये आधार कार्ड काढण्यासाठी त्यांच्याकडे जन्म प्रमाणपत्राचा पुरावा नाही आणि हेच आधार कार्ड नसल्यामुळे त्यांना कुठलीही शासकीय योजना मिळत नसून पावलोपावली खूप मोठ्या अडचणींना सामोरे जावे लागत आहे परंतु आदिवासी समाजातील काही समाज कार्यकर्त्यांना या विषयाच्या संदर्भात 🙏 अतिशय कळकळीने एक विनंती करतो 🙏की भावांनो आपण आदिवासी समाजाचा नेतृत्व करत असताना आपल्याला प्रॉपर सर्व गोष्टी माहित असणं आवश्यक आहे आपण आदिवासी समाजात जन्म घेतलेला असून आदिवासी समाजाचे आपल्याकडे काहीतरी देणं आहे नुसतच हवाबाजी आणि मीडिया बाजी करून समाजाला फायदा होत नाही आणि समाजाला योजना मिळत नाही 👉 असो यासंदर्भात जर चर्चा करायला गेलो तर अख्खी रात्र अपुरी पडेल कारण जर गंगापूर तालुक्यातील 52 गावांपैकी काही गावातच पूर्ण आदिवासी समाजाकडे आधार कार्ड आहे परंतु इतर आदिवासी बांधवांना ते आधार कार्ड उपलब्ध होत नाही आपला आदिवासी समाज हा अशिक्षित असल्या कारणामुळे त्यांच्या अज्ञान पणाचा आतापर्यंत फक्त केवळ फायदाच घेतला गेला आहे आणि पैठण तालुक्यात सुद्धा आदिवासी जमात विकास संस्थेच्या वतीने अशी मोहीम छेडण्यात आलेली आहे की ज्या आदिवासी बंधू,भगिनींचे,भावांचे,लहान मुलांचे आधार कार्ड नसतील ज्यांच्या नोंदी नसतील ग्रामपंचायतला जन्म प्रमाणपत्राच्या संदर्भात नोंदी नसतील या विषयाच्या      आपण आपल्या आदिवासी समाजाला कशी काय मदत करू शकतो यावर सखोल बारकाईने आदिवासी जमात विकास संस्थेचा अभ्यास चालू असून काही गाव पातळीचे लेव्हल वरती ती मोहीम देखील छेडण्यात आलेले आहे परंतु एवढं करत असताना जे दगडा खालून निघाले आणि समाज कार्यकर्ते झाले ज्यांना प्रत्यक्ष प्रत्यक्षरीता कुठल्याही स्वरूपाची माहिती नाही अशा कार्यकर्त्यांना माझी विनंती आहे दादांनो जर तुमच्यामुळे समाजाचे वाटोळं होत असेल तर आपण समाजाची दिशाभूल करू नका कारण आपल्या या अज्ञानपणामुळे आपल्या या मूर्खपणामुळे आदिवासी समाजाला आपणच अजून अडचणीच्या डोंगरात लोटतोय याचे आपण भान असू द्या दोन रुपयाची लाचारी स्वीकारण्यापेक्षा समाजाचं काम मार्गी लावण्याचा निदान प्रयत्न तरी करा कारण या ठिकाणी आदिवासी जमात विकास संस्थेच्या वतीने मी काही कुठल्याही पद्धतीचा मोठेपण पुढारपण आणि शहाणपण सांगण्यासाठी हा लेख टाकत नाही परंतु आजची जी परिस्थिती डोळ्यासमोर होती त्या परिस्थितीतून एक शिकायला मिळालं जर आपल्या समाजाला आरोग्य पातळीवरती काही समस्या येत असतील तर याला जबाबदार कोण? मग आपण कोणाला दोष द्यायचा? मग समाधान न्याय कोणाकडे मागायचे त्यामुळे सर्व आदिवासी बांधवांच्या समाज युवकांना तरुणांना समाजसेवकांना समाज सुधारकांना धडाडीच्या कार्यकर्त्यांना एक विनंती आहे फक्त सोशल मीडियावर धडाडीं कडा डी दाखवून उपयोग नसून आपल्या  मार्फत आदिवासी बांधवांना आधार कार्ड जर मिळाले तर निदान त्यांना महिन्याचे राशन तरी मिळेल निदान त्यांना दवाखान्याचे ऑपरेशन च्या बाबतीत थोडी मदत तरी मिळेल ही दूरदृष्टी समोर ठेवून आपण आपल्या समाजाला मदत करायला शिका आणि ज्यांना कुणाला वाटत असेल की आपण आदिवासी समाजाचे आधार कार्ड काढून देऊ शकतो ज्यांना कुणाला याबाबत माहिती असेल त्यांनी नक्कीच आपल्या आदिवासी समाजाला मदत करणं बंधनकारक आहे 👉 कारण आपणच आपल्या समाजाला न्याय देऊ शकतो पण न्याय देण्याचे आपली न्याय दृष्टी ही निष्पाप हेतूची असली पाहिजे आणि आपल्या समाजाची सोशल मीडियाच्या मार्फत काही लोकांना परिस्थिती दाखवण्याची सवय लागलेली आहे त्यांना एवढेच सांगू इच्छितो आपल्या समाजाची परिस्थिती आपल्याला सुधारायची आहे म्हणून आपल्या समाजाला त्या ठिकाणी कुठली गोष्ट कमी पडते किंवा कुठली योजना मिळत नाही किंवा कुठल्या अडचणी येतात तर याला एक कायदेशीर प्रोसिजर नुसार जाणं गरजेचं आहे त्याचा पाठपुरावा करणे गरजेचे आहे कारण धडाडीचे कार्यकर्ते तर असे निस्ती परिस्थिती दाखवून गप्प बसायला लागलेत तर मग बिगर धडाडीचे कार्यकर्त्यांना सुचणार नाही की आपण काय करावं त्याच्यामुळे सर्वांना विनंती करतो मी कोणीही हा लेख वैयक्तिकरित्या स्वतःवर घेऊ नये हा लेख याच अपे क्षणे तयार केला होता की आदिवासी समाजापर्यंत आपले विचार जाणे महत्त्वाचें आहे कारण उग एकमेकांना दोष देऊन समाजाचे वाटोळ करून घेण्यात आणि करण्यात अर्थ नाही 🙏🙏🙏🙏 त्यामुळे आदिवासी जमात विकास संस्थेच्या वतीने संपूर्ण औरंगाबाद जिल्ह्यातील आणि पूर्ण तालुक्यातील शक्य होईल ज्या लोकांपर्यंत हा मेसेज ही बातमी हा लेख जाईल की ज्यांच्याकडे ऑनलाईन राशन कार्ड आहे परंतु जन्म प्रमाणपत्र उपलब्ध नसल्याकारणाने आपल्या घरातील एखाद्या लेकराचा, एखाद्या आईचा, एखाद्या बहिणीचा,एखाद्या भावाचा, किंवा वडिलांचा,किंवा आज्याचा किंवा नातेवाईकाचा आपण इलाज करण्यासंदर्भात कुठेतरी अडचण येते दवाखान्यात राशनच्या संदर्भात तसे आदिवासी बांधवांनी लवकरात लवकर आदिवासी जमात विकास संस्थेला संपर्क करणे ही नम्र विनंती आहे बाकी ज्यांना या विषयानुसार कुठे गैरसमज निर्माण करायचा आहे ते खुशाल करू शकता जे आदिवासी बांधवांचे आधार कार्डची नोंदच नाही अशा आदिवासी बांधवांचे काम आपल्या सर्वांच्या हातून माझ्या हातून व्हावे हीच अपेक्षा आणि इच्छा करतो🙏 आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 🙏... संस्थापक अध्यक्ष किरण सखाराम बर्डे.... 🙏

👉 खूप खूप कामाची माहिती अत्यंत महत्त्वाची 👉

👉 मानवी शरीरातील हाडे (Bones in Human Body)

🔹 एकूण हाडांची संख्या:

प्रौढ (Adult) व्यक्तीमध्ये 206 हाडे असतात.

लहान बाळात (Newborn baby) सुमारे 270 ते 300 हाडे असतात.

👉 वाढत्या वयानुसार काही हाडे एकत्र जुळतात (जसे की कवटीतील आणि मणक्यांतील), त्यामुळे संख्या कमी होऊन 206 होते.

---

👉 🔹 हाडांचे प्रमुख विभाग (Main Divisions):

1. Axial Skeleton (अक्षीय सांगाडा) – 80 हाडे

कवटी (Skull) – 22

कानातील हाडे (Ear ossicles) – 6

ह्योइड हाड (Hyoid bone) – 1

कणाकाठी / मणके (Vertebral column) – 26

बरगड्या (Ribs) – 24

छातीचा हाड (Sternum) – 1

👉 2. Appendicular Skeleton (अवयवी सांगाडा) – 126 हाडे

खांदा व हात (Upper limb) – 64

पाय व कूल्हा (Lower limb) – 62

---

👉 🔹 हाडांचे महत्त्व:

शरीराला आकार व आधार देते.

अंतर्गत अवयवांचे संरक्षण करते (उदा. कवटी मेंदूचे रक्षण करते).

हालचालींसाठी स्नायूंना जोड देते.

हाडांमध्ये कॅल्शियम आणि फॉस्फरस साठवलेले असतात.

काही हाडांमध्ये लाल रक्तपेशी तयार होतात (Bone marrow).

---

👉 🧠 मानवी शरीरातील नसा (Nerves in Human Body)

🔹 नसांची एकूण संख्या:

मानवी शरीरात नसा असंख्य आहेत — लाखो ते कोट्यवधी.

मात्र वैज्ञानिकदृष्ट्या त्या नर्व्हस सिस्टीम (Nervous System) मध्ये विभागल्या जातात.

---

👉 🔹 नर्व्हस सिस्टीमचे दोन प्रमुख भाग:

1. Central Nervous System (CNS) – मध्य मज्जासंस्था

मेंदू (Brain)

मज्जारज्जू (Spinal cord)

👉 2. Peripheral Nervous System (PNS) – परिघीय मज्जासंस्था

Cranial Nerves (मेंदूतील नसा) – 12 जोड्या = 24 नसा

👉 Spinal Nerves (मज्जारज्जूतून बाहेर येणाऱ्या नसा) – 31 जोड्या = 62 नसा

👉 त्यामुळे, फक्त मुख्य जोड्या धरल्या तर: Cranial + Spinal = 43 जोड्या = 86 नसा (प्रमुख)

परंतु या नसा पुढे असंख्य सूक्ष्म शाखांमध्ये विभागतात — म्हणजेच लाखो सूक्ष्म नसा (nerve fibers) संपूर्ण शरीरात पसरलेल्या असतात.

---

✅ 🔹 नसांचे प्रकार:

1. Sensory Nerves (संवेदन नसा) – मेंदूपर्यंत संदेश पोहोचवतात (उदा. उष्णता, वेदना).

👍 2. Motor Nerves (गती नसा) – मेंदूपासून स्नायूंना आदेश पाठवतात.

👍 3. Mixed Nerves (मिश्र नसा) – दोन्ही कार्ये करतात.

---

✅ 🔹 नसांचे कार्य:

मेंदू आणि शरीर यांच्यात संदेशांची देवाणघेवाण करणे.

हालचाल, विचार, भावना, वेदना, आनंद, झोप, इ. सर्व नियंत्रण मज्जासंस्थेद्वारे होते.

हृदयाचे ठोके, श्वसन, पचन यांसारख्या क्रिया स्वयंचलितपणे नियंत्रित केल्या जातात (Autonomic Nervous System).

---

👍 🔍 सारांश:

घटक माहिती

हाडांची संख्या (Adult) 206

हाडांची संख्या (Baby) 270–300

Cranial Nerves 12 जोड्या (24 नसा)

Spinal Nerves 31 जोड्या (62 नसा)

प्रमुख नसा एकूण ~86 (जोड्या धरून)

सूक्ष्म नसा लाखो (nerve fibers)

 👉👉👉 नमस्कार मित्रांनो अतिशय महत्त्वाच्या मुद्द्याची माहिती तुम्हाला देण्यात आहे  🙏🥰🥰🥰🥰🥰🥰  टिप....... 👍👍👍🥰 रात्रभर अभ्यास करण्यासारखा  सारखा विषय आहे 🤣    आणि त्यासोबत एक औषधाच्या बाटलीची देखील माहिती दिलेली आहे ती लहान लेकराला सर्दी ताप आणि खोकल्याला चालते 🤣

👉वर्ग एक👉 वर्ग दोन 👉आणि वर्ग 3 जमिनी बाबत सविस्तर माहिती व गाळ पेरा जमिनी विषयी सविस्तर माहिती 👉 गाळ पेरा जमिनीत बेकायदेशीर बांधकाम झाल्याच्या नंतर शासकीय प्रक्रिया व तक्रार प्रणाली

सर्वांना 🙏जय आदिवासी 🙏जय जोहार क्रांतिकारी 🙏जय भिम 🙏जय लहुजी 🙏 जय शिवराय🙏 चला तर मित्रांनो आज आपण अतिशय महत्त्वाच्या मुद्द्यावर माहिती घेऊन आलो आहेत ज्याची दैनंदिन जीवनामध्ये आपल्याला सतत आवश्यकता आणि माहिती असणं खूप महत्त्वाचा आहे.🙏 आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य 🙏 संस्थापक. अध्यक्ष. किरण सखाराम बर्डे 🙏 चला तर आपण पुढील मुद्द्यावर 👉

👉 वर्ग १ ची जमीन (Class 1 Land)

✅ अर्थ:

ही जमीन मुक्त मालकीची (Freehold) असते, म्हणजेच मालकाला त्या जमिनीवर पूर्ण हक्क असतो.

👉 वैशिष्ट्ये:

या जमिनीवर मालकाला विक्री, गहाण, भाड्याने देणे, देणगी देणे, वारसा देणे असे सर्व हक्क असतात.

जमिनीचा वापर कृषी, बांधकाम किंवा इतर कायदेशीर कामासाठी करता येतो (नियमांनुसार).

या जमिनीवर शासनाची परवानगी न घेता व्यवहार करता येतात.

मालकी हक्काचे सर्व प्रकारचे व्यवहार (Sale deed, Gift deed इ.) नोंदणी कार्यालयात नोंदवता येतात.

👉 उदाहरण:

शेतजमीन, बांधकामासाठी खरेदी केलेली जमीन, निवासी प्लॉट इ.

---

✅ 🟨 वर्ग २ ची जमीन (Class 2 Land)

अर्थ:

ही जमीन सरकारकडून विशिष्ट अटींवर दिलेली असते. मालकाला या जमिनीवर काही मर्यादित हक्क असतात.

👉 वैशिष्ट्ये:

शासनाने दिलेली जमीन असल्याने ती "शासकीय जमीन" मानली जाते.

या जमिनीचा वापर फक्त ठरवलेल्या उद्देशासाठीच करावा लागतो (उदा. शिक्षण, आदिवासी कल्याण, सहकारी संस्था, परगावातील पुनर्वसन इ.).

विक्री, गहाण, हस्तांतरण करण्यासाठी जिल्हाधिकारी (Collector) यांची पूर्वपरवानगी आवश्यक असते.

परवानगीशिवाय जमीन विकल्यास जमीन पुन्हा शासनाकडे जाऊ शकते.

उदाहरण:

आदिवासींना दिलेली जमीन,

शासकीय संस्थेला दिलेली जमीन,

पुनर्वसित व्यक्तींना दिलेली जमीन इत्यादी.

---

✅  🟥 वर्ग ३ ची जमीन (Class 3 Land)

👉 अर्थ:

ही जमीन पूर्णपणे शासकीय (Government Land) असते. यावर कोणत्याही खासगी व्यक्तीचा मालकी हक्क नसतो.

वैशिष्ट्ये:

जमीन राज्य सरकारच्या मालकीची असते.

शासन इच्छेनुसार त्या जमिनीचा वापर सार्वजनिक उपयोगासाठी (शाळा, रस्ता, तलाव, शासकीय इमारत, वस्ती विकास इ.) करू शकते.

काही वेळा ग्रामपंचायत, शासकीय विभाग किंवा प्रकल्पासाठी अशी जमीन ताब्यात दिली जाते.

नागरिकांना या जमिनीवर मालकी हक्क नसतो, फक्त तात्पुरती लीज/भाडे स्वरूपात वापर दिला जाऊ शकतो.

उदाहरण:

गायरान जमीन, रस्ते, तलाव, शाळेची जमीन, शासकीय कार्यालयाची जमीन इ.

---

✅ 📘 सारांश तक्ता:

👉 जमीन वर्ग मालकी हक्क वापराचा प्रकार शासन परवानगी आवश्यक? उदाहरण

वर्ग 1 खाजगी मालक कोणताही कायदेशीर वापर नाही शेतजमीन, प्लॉट

वर्ग 2 शासकीय अटींसह दिलेली ठराविक उद्देशासाठी हो आदिवासी जमीन, पुनर्वसन जमीन

वर्ग 3 शासनाची पूर्ण जमीन सार्वजनिक वापरासाठी लागू नाही गायरान, तलाव, शाळा इ.                                                               १. गाळ प्यारा जमीन व तिचा कायदेशीर दर्जा

गाळ प्यारा जमीन म्हणजे नदी, नाला, तलाव किंवा जलप्रवाहातून गाळ साचल्याने निर्माण झालेली जमीन —

👉 महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, 1966 नुसार (कलम 20 व 21)

अशा जमिनीची मालकी राज्य शासनाकडेच राहते.

त्यामुळे त्या जमिनीवर विहीर, बांधकाम, शेती, झाडे लावणे, खणकाम, किंवा कोणताही वापर करण्यासाठी

शासनाची किंवा तहसील कार्यालयाची परवानगी आवश्यक असते.

---

👉 ⚖️ २. बेकायदेशीर विहीर खणल्यास लागू होणारे कायदे व कलमे

👉 🟥 (अ) महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, 1966

👉 🔹 कलम 48(7) — शासनाच्या जमिनीवरील अनधिकृत ताबा / वापर

> कोणत्याही व्यक्तीने शासनाच्या जमिनीवर परवानगीशिवाय ताबा घेतला, बांधकाम केले किंवा खणकाम केले,

तर तो गुन्हा समजला जाईल.

👉 कारवाई:

✅ तहसीलदार किंवा मंडळ अधिकारी अशा व्यक्तीवर नोटीस देतात.

जमीन रिकामी करण्याचा आदेश देतात.

न झाल्यास प्रशासन पोलिसांच्या मदतीने हटवणी कारवाई करते.

दंड: ₹10,000/- पर्यंत किंवा दुप्पट नुकसानीचा दंड.

गंभीर प्रकरणात आपराधिक (Criminal) कारवाईही होते.

---

✅ 🟥 (ब) भारतीय दंड संहिता (IPC) अंतर्गत कलमे

कलम गुन्हा शिक्षा

👉 IPC 447 शासनाच्या मालकीच्या जमिनीवर अनधिकृत घुसखोरी (Criminal Trespass) ३ महिने तुरुंग / दंड / दोन्ही

IPC 427 शासकीय संपत्तीचे नुकसान (उदा. खणकाम, जमीन बिघडवणे) २ वर्ष तुरुंग / दंड

IPC 430 सार्वजनिक पाण्याच्या स्त्रोतांचे नुकसान (उदा. नदी, नाला, तलाव पाणीमार्ग बिघडवणे) ५ वर्ष तुरुंग / दंड / दोन्ही

IPC 431 पाण्याचा सार्वजनिक पुरवठा बिघडवणे किंवा बदल करणे ५ वर्ष तुरुंग / दंड

IPC 188 शासकीय आदेशाचे उल्लंघन (नोटीस न पाळणे) ६ महिने तुरुंग / दंड

📌 म्हणजेच:

जर कुणी गाळ पेरा जमीन खणून विहीर केली असेल,

तर त्याच्यावर IPC 430, 431, 447, 427 व महसूल कायद्याचे कलम 48(7) लागू होतात.

---

🟨 (क) भूजल (Ground Water) कायदा

> महाराष्ट्र भूजल (Groundwater Regulation for Drinking Water Security) अधिनियम, 2009

हा कायदा सांगतो की —

कोणत्याही ठिकाणी विहीर खोदण्यासाठी जिल्हाधिकारी किंवा प्राधिकृत अधिकारी यांची पूर्वपरवानगी आवश्यक आहे.

कलम 7(1):

> परवानगीशिवाय विहीर खणल्यास ती बेकायदेशीर विहीर ठरते आणि ती पाडण्याचा आदेश दिला जाऊ शकतो.

दंड: ₹10,000 पर्यंत दंड व विहीर सील करण्याचा अधिकार.

---

👉 🏛️ ३. तक्रार कुठे करावी?

📍 (१) तहसील कार्यालय (Revenue Department)

ही प्राथमिक जबाबदारी तहसीलदारांची असते.

तुम्ही लेखी तक्रार करून सांगू शकता की —

“गाळ पेरा शासकीय जमिनीवर बेकायदेशीर विहीर खणण्यात आली आहे.”

तलाठी आणि मंडळ अधिकारी जागेवर जाऊन पंचनामा करतात.

तहसीलदार अहवाल जिल्हाधिकारीकडे पाठवतात.

---

👉 📍 (२) जिल्हाधिकारी कार्यालय (Collector Office)

तहसील कार्यालय कारवाई न करत असल्यास जिल्हाधिकारी यांच्याकडे लेखी तक्रार द्यावी.

Collector आदेश देऊन पोलिस किंवा महसूल अधिकाऱ्यांना कारवाईस सांगतात.

---

👉 📍 (३) पोलीस स्टेशन (Police Station)

IPC कलमे 430, 431, 447, 427 नुसार थेट FIR दाखल करता येते.

महसूल पंचनामा व गाळ पेरा नोंद पुरावा म्हणून जोडावा.

---

👉 📍 (४) जलसंपदा विभाग (Irrigation / Ground Water Department)

जर विहीर नदी, नाला किंवा तलावाच्या हद्दीत असेल,

तर जलसंपदा विभाग हा देखील कारवाई करण्यास पात्र असतो.

त्यांच्या अभियंत्यांकडून विहिरीचे सीलिंग किंवा बंदी आदेश दिले जातात.

---

👉 📄 ४. आवश्यक पुरावे

1. त्या जमिनीचा ७/१२ उतारा / नकाशा (गाळ पेरा जमीन म्हणून नोंद)

2. फोटो / व्हिडिओ पुरावे

3. तलाठी किंवा मंडळ अधिकारी यांचा पंचनामा अहवाल

4. स्थानिक साक्षीदारांची निवेदने

5. भूजल विभाग किंवा ग्रामपंचायत नोंद (जर परवानगी नसेल)

---

👉 ⚖️ ५. संभाव्य शिक्षा (सारांश तक्ता)

कायदा / कलम गुन्ह्याचे स्वरूप शिक्षा / दंड

👉 महसूल संहिता कलम 48(7) शासकीय जमिनीवर बेकायदेशीर ताबा / विहीर ₹10,000 दंड / हटवणी

IPC 430 पाण्याचा स्रोत बिघडवणे ५ वर्ष तुरुंग / दंड

IPC 431 सार्वजनिक पाण्याचा पुरवठा बिघडवणे ५ वर्ष तुरुंग / दंड

IPC 447 बेकायदेशीर घुसखोरी ३ महिने तुरुंग / दंड

भूजल कायदा 2009 परवानगीशिवाय विहीर खणणे ₹10,000 दंड व विहीर बंद करण्याचा आदेश

---

👉 📌 ६. निष्कर्ष

> गाळ पेरा जमीन शासकीय मालकीची असल्याने त्या जमिनीवर विहीर खणणे, पाणी उपसा करणे किंवा वापर करणे हे पूर्णतः बेकायदेशीर आहे.

तहसील कार्यालय, जिल्हाधिकारी कार्यालय किंवा पोलीस स्टेशन यांच्याकडे तक्रार दिल्यास, महसूल कायदा आणि भारतीय दंड संहिता दोन्ही अंतर्गत गुन्हा दाखल करता येतो.

👉 ग्रामपंचायत मधील नोंदवही बाबत सविस्तर माहिती 👉

नमस्कार मित्रांनो 🙏जय आदिवासी 🙏जय शिवराय🙏 क्रांतिकारी जय भिम 🙏जय जोहार  🙏जय लहुजी 🙏आज आपण ग्रामपंचायत मधील असलेल्या प्रमुख नोंदवही बाबत सविस्तर माहिती घेणार आहोत. आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य. 👉माहिती संकलित आदिवासी जमात विकास संस्थापक अध्यक्ष किरण सखाराम बर्डे 🙏 चला तर येऊ या सविस्तर पुढील मुद्द्यावर 👉 

👉 “ग्रामपंचायतीत कोणकोणत्या नोंदवही (Registers) ठेवाव्या लागतात आणि त्यात काय नोंदवायचे असते” हे समजणे कोणत्याही ग्रामसेवक, सरपंच, सदस्य किंवा सामाजिक संस्थेसाठी अत्यंत आवश्यक आहे. खाली मी ग्रामपंचायत नोंदवहींची सविस्तर यादी, त्यांचा उद्देश, आणि नोंद प्रक्रिया दिली आहे 👇

---

👉 🏛️ ग्रामपंचायत नोंदवहींची सविस्तर यादी

👉 1️⃣ ग्रामसभा नोंदवही (Gram Sabha Register)

उद्देश: ग्रामसभेच्या बैठकीतील सर्व निर्णयांची अधिकृत नोंद ठेवणे.

👉 नोंद प्रक्रिया:

👉 प्रत्येक ग्रामसभा बैठक तारखेसह नोंदवावी.

👉 उपस्थित सदस्यांची नावे, स्वाक्षऱ्या.

👉 चर्चेचे विषय व ठराव (Resolution).

👉 निर्णयांची अंमलबजावणी स्थिती (Follow-up).

---

👉 2️⃣ ग्रामपंचायत बैठकीची नोंदवही (Gram Panchayat Meeting Register)

👉 उद्देश: सरपंच आणि सदस्यांच्या बैठकीचे विवरण ठेवणे.

👉 नोंद प्रक्रिया:

👉 बैठक दिनांक, वेळ, ठिकाण.

👉 उपस्थित सदस्यांची नावे.

👉 अजेंडा विषय, निर्णय व स्वाक्षरी.

👉 ग्रामसेवकाने सही करून ठराव मंजूर करणे.

---

👉 3️⃣ आवक-जावक हिशोब नोंदवही (Cash Book / Income-Expenditure Register)

👉 उद्देश: ग्रामपंचायतीच्या सर्व आर्थिक व्यवहारांची नोंद.

नोंद प्रक्रिया:

👉 रोजच्या आवक-जावकची तारीखवार नोंद.

👉 रक्कम, स्रोत, खर्चाचे कारण.

👉 व्हाउचर क्रमांक व सही.

👉 महिनाअखेरीस ग्रामसेवक व सरपंचाची पडताळणी.

---

👉 4️⃣ मालमत्ता नोंदवही (Property Register)

👉 उद्देश: ग्रामपंचायतीच्या मालमत्तेचा हिशोब ठेवणे.

👉 नोंद प्रक्रिया:

सर्व जमीन, इमारती, शाळा, विहिरी, दिवे इत्यादींची माहिती.

त्यांची किंमत, स्थान, स्थिती (चालू/बंद).

बदल झाल्यास नोंद अपडेट करणे.

---

👉 5️⃣ जन्म-मृत्यू नोंदवही (Birth & Death Register)

👉 उद्देश: गावातील सर्व जन्म व मृत्यूंची अधिकृत नोंद ठेवणे.

नोंद प्रक्रिया:

👉 तारीख, नाव, वडिलांचे नाव, लिंग, पत्ता.

वैद्यकीय प्रमाणपत्राची माहिती.

नोंद क्रमांक व ग्रामसेवकाची स्वाक्षरी.

---

👉 6️⃣ नागरिक तक्रार नोंदवही (Complaint Register)

उद्देश: नागरिकांनी दिलेल्या तक्रारींची नोंद ठेवणे.

👉 नोंद प्रक्रिया:

तक्रार क्रमांक, तारीख, तक्रारदाराचे नाव.

विषयाचे स्वरूप.

कारवाई स्थिती व निकाल.

---

👉 7️⃣ मनरेगा / श्रमिक नोंदवही (Job Card & Muster Roll Register)

उद्देश: मनरेगा अंतर्गत कामगारांची उपस्थिती व वेतन नोंद.

नोंद प्रक्रिया:

कामाचे नाव, कालावधी, कामगारांची नावे.

दिवसवार उपस्थिती व वेतन.

अधिकृत अधिकारी व कामगारांची सही.

---

👉 8️⃣ कर नोंदवही (Tax Register)

उद्देश: ग्रामपंचायतीकडून वसूल होणाऱ्या करांची नोंद ठेवणे.

नोंद प्रक्रिया:

घरपट्टी, पाणीपट्टी, स्वच्छता कर इ.

देणाऱ्याचे नाव, रक्कम, तारीख, पावती क्रमांक.

---

👉 9️⃣ अनुदान व योजना नोंदवही (Scheme & Grant Register)

उद्देश: केंद्र/राज्य शासनाकडून मिळालेल्या अनुदानाची नोंद ठेवणे.

नोंद प्रक्रिया:

योजनेचे नाव, रक्कम, उद्देश.

खर्च विवरण, लाभार्थ्यांची नावे.

अहवाल सादर केल्याची तारीख.

---

👉 🔟 हजेरी नोंदवही (Attendance Register)

उद्देश: ग्रामपंचायत कर्मचाऱ्यांची उपस्थिती नोंदवणे.

नोंद प्रक्रिया:

नाव, पद, तारीख, येणे-जाणे वेळ.

अधिकारी सही व मासिक पडताळणी.

---

👉 11️⃣ पत्र व्यवहार नोंदवही (Inward/Outward Register)

उद्देश: येणारे व जाणारे पत्र, प्रस्ताव, अर्ज यांची नोंद ठेवणे.

नोंद प्रक्रिया:

पत्र क्रमांक, तारीख, विषय.

पाठविण्याची तारीख व सही.

---

👉 12️⃣ शासकीय निर्देश व सूचना नोंदवही (Circular/Instruction Register)

उद्देश: शासन व जिल्हा परिषदेकडून येणाऱ्या आदेशांची नोंद ठेवणे.

नोंद प्रक्रिया:

पत्र क्रमांक, विषय, दिनांक.

अंमलबजावणी स्थितीची नोंद.

---

👉 📘 नोंदी ठेवण्याचे नियम व प्रक्रिया

1. प्रत्येक नोंदवही क्रमांकित (Serial Numbered) असावी.

2. पान क्रमांक सतत असावेत; रिकामे पान नसावे.

3. शाईने किंवा डिजिटल सॉफ्टवेअरमध्ये नोंद ठेवावी.

4. दुरुस्ती झाल्यास त्यावर सही करावी.

5. सर्व नोंदी ग्रामसेवक आणि सरपंच यांच्या स्वाक्षरीने प्रमाणित असाव्यात.

6. दरवर्षी ऑडिट साठी हिशोब तपासणीस सादर करणे आवश्यक.

---

✅ 🖥️ सध्या डिजिटल नोंदी (Online Registers)

आजकाल “eGramSwaraj Portal”, “Panchayat Raj Management System (PRMS)” व “RojgarSoft” यांवर ऑनलाइन नोंदी ठेवणे अनिवार्य झाले आहे —

उदा.

ऑनलाइन बैठक नोंदवही,

मनरेगा कामांची डिजिटल हजेरी,

👉 पोस्को कायद्याची थोडक्यात व महत्त्वाच्या कलमाचे सविस्तर माहिती 👉

 नमस्कार सर्वांना 🙏जय आदिवासी🙏 जय बिरसा 🙏 क्रांतिकारी जय भिम 🙏 जय लहुजी 🙏जय शिवराय🙏 👉👉 आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य. संस्थापक अध्यक्ष. किरण सखाराम बर्डे 👉 चला तर मित्रांनो आज आपण खूप महत्त्वाच्या अशा कायद्याविषयी माहिती घेऊन येत आहोत त्या कायद्याचे नाव पुढील प्रमाणे आहे 👉 POCSO कायदा (Protection of Children from Sexual Offences Act, 2012) हा भारत सरकारने २०१२ साली लागू केलेला अतिशय महत्त्वाचा कायदा आहे. या कायद्याचा उद्देश म्हणजे १८ वर्षाखालील मुलं-मुलींना लैंगिक अत्याचार, छेडछाड, शोषण, अश्लील कृती व अश्लील साहित्यापासून संरक्षण देणे हा आहे.

---

✅ 🔹 कायद्याचे उद्दिष्ट

👉 1. बालकांना लैंगिक गुन्ह्यांपासून संरक्षण देणे.

👉 2. मुलांवरील अत्याचाराची चौकशी व न्यायालयीन प्रक्रिया जलदगतीने करणे.

👉 3. मुलांना साक्ष देताना सुरक्षित व मानसिक त्रासमुक्त वातावरण देणे.

👉 4. आरोपीला कठोर शिक्षा देऊन समाजात प्रतिबंध निर्माण करणे.

---

👉 ⚖️ महत्त्वाचे कलम (Sections) व त्यांचे अर्थ

कलम 2 – व्याख्या (Definitions)

👉 Child म्हणजे कोणतीही व्यक्ती जी १८ वर्षांखालील आहे.

👉Sexual assault, penetrative assault इत्यादी संज्ञा स्पष्ट केल्या आहेत.

---

👉 कलम 3 – Penetrative Sexual Assault (भेदक लैंगिक अत्याचार)

👉 ➡️ जर एखादा व्यक्ती बालकावर लैंगिक हेतूने शरीरसंबंध करतो, जननेंद्रियांना स्पर्श करतो किंवा बालकाला तसे करायला लावतो —

शिक्षा: किमान १० वर्षे तुरुंगवास, आयुष्यभर कारावासापर्यंत, व दंड.

---

👉 कलम 5 – Aggravated Penetrative Sexual Assault (गंभीर प्रकारचा भेदक अत्याचार)

👉 ➡️ जर अत्याचार पोलिस, शिक्षक, डॉक्टर, कुटुंबातील व्यक्ती किंवा अधिकारपदावरील व्यक्तीने केला असेल, किंवा मुलीचा मृत्यू झाला असेल —

शिक्षा: आयुष्यभर कारावास किंवा मृत्युदंड (2019 सुधारणा नुसार).

---

👉 कलम 7 – Sexual Assault (लैंगिक अत्याचार)

➡️ बालकाच्या शरीराला लैंगिक हेतूने स्पर्श करणे किंवा तसे करायला लावणे.

शिक्षा: किमान ३ वर्षे तुरुंगवास व दंड.

---

👉 कलम 9 – Aggravated Sexual Assault (गंभीर लैंगिक अत्याचार)

👉 ➡️ अधिकारी व्यक्ती, नातेवाईक, शिक्षक, डॉक्टर किंवा विश्वासू व्यक्तीकडून अत्याचार.

शिक्षा: ५ ते ७ वर्षे तुरुंगवास व दंड.

---

👉 कलम 11 – Sexual Harassment (लैंगिक छेडछाड)

➡️ बालकाला अश्लील हावभाव, शब्द, प्रस्ताव किंवा चित्र दाखवणे, पाठलाग करणे, अश्लील संदेश पाठवणे इ.

शिक्षा: ३ वर्षांपर्यंत तुरुंगवास व दंड.

---

👉 कलम 13 ते 15 – Using Child for Pornographic Purposes

👉 ➡️ बालकाला अश्लील व्हिडिओ/चित्र/प्रसारणात वापरणे.

शिक्षा: ५ ते ७ वर्षे तुरुंगवास आणि दंड.

(पुन्हा गुन्हा केल्यास – ७ ते १० वर्षे तुरुंगवास)

---

👉 कलम 19 – Reporting Obligation (तक्रार देण्याची जबाबदारी)

👉 ➡️ कोणालाही जर बालकावर अत्याचार झाल्याची माहिती मिळाली, तर तक्रार देणे बंधनकारक आहे.

➡️ तक्रार न दिल्यास – ६ महिने तुरुंगवास व दंड.

---

👉 कलम 23 – Media Reporting Rules

👉 ➡️ बालकाचे नाव, ओळख, फोटो, पत्ता, शाळा इत्यादी माध्यमांनी प्रकाशित करू नये.

---

✅ कलम 24 – Recording of Statement

👉 ➡️ मुलाचे साक्षीदार विधान स्त्री पोलिस अधिकार्‍याने, मुलाच्या घरी किंवा सुरक्षित ठिकाणी घ्यावे.

---

👉 कलम 33 – Special Court

👉 ➡️ प्रत्येक जिल्ह्यात विशेष न्यायालय (Special Court) स्थापन केले आहे, जे POCSO प्रकरणे जलदगतीने चालवते.

---

✅ ⚖️ शिक्षा (Punishments) संक्षेपात

गुन्ह्याचा प्रकार किमान शिक्षा कमाल शिक्षा

भेदक अत्याचार 10 वर्षे आयुष्यभर / मृत्युदंड

लैंगिक अत्याचार 3 वर्षे 5 वर्षे

लैंगिक छेडछाड 3 वर्षे दंडासह

अश्लील साहित्य निर्मिती 5 वर्षे 10 वर्षे

---

✅ 👩‍⚖️ महत्त्वाच्या सुधारणा (Amendments)

POCSO (Amendment) Act, 2019 नुसार —

✅ गंभीर गुन्ह्यांसाठी मृत्युदंडाची तरतूद.

✅ पॉर्नोग्राफी व बाल लैंगिक शोषण यावर कठोर कारवाई.

✅ लैंगिक गुन्ह्यांची व्याख्या अधिक स्पष्ट केली गेली.

---

✅ 💡 मुख्य वैशिष्ट्ये

✅ 1. बालकाचे रक्षण आणि मानसिक सुरक्षा.

✅ 2. कोर्ट प्रक्रिया “मुलाभिमुख” (child-friendly).

✅ 3. महिला पोलिसांद्वारे चौकशी.

✅ 4. गोपनीयता व जलद न्याय.

✅ 5. तक्रार देणाऱ्याचे संरक्षण.

 👉 टिप. माहिती संकलित 🙏आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य. 👉 संस्थापक अध्यक्ष किरण सखाराम बर्डे  🙏 उद्देश. 👉जनहित जागृतीकरण.  🙏 दैनंदिन जीवनामध्ये कधी कोणाला पोलीस स्टेशनची आवश्यकता पडेल सांगता येत नाही म्हणूनच ज्ञान संकलित करून आपल्या दैनंदिन उपयोगात घेणे व कायद्याविषयी थोडीतरी माहिती असणे हाच हेतू आहे   🙏