👉 ग्रामपंचायत मधील नोंदवही बाबत सविस्तर माहिती 👉

नमस्कार मित्रांनो 🙏जय आदिवासी 🙏जय शिवराय🙏 क्रांतिकारी जय भिम 🙏जय जोहार  🙏जय लहुजी 🙏आज आपण ग्रामपंचायत मधील असलेल्या प्रमुख नोंदवही बाबत सविस्तर माहिती घेणार आहोत. आदिवासी जमात विकास संस्था महाराष्ट्र राज्य. 👉माहिती संकलित आदिवासी जमात विकास संस्थापक अध्यक्ष किरण सखाराम बर्डे 🙏 चला तर येऊ या सविस्तर पुढील मुद्द्यावर 👉 

👉 “ग्रामपंचायतीत कोणकोणत्या नोंदवही (Registers) ठेवाव्या लागतात आणि त्यात काय नोंदवायचे असते” हे समजणे कोणत्याही ग्रामसेवक, सरपंच, सदस्य किंवा सामाजिक संस्थेसाठी अत्यंत आवश्यक आहे. खाली मी ग्रामपंचायत नोंदवहींची सविस्तर यादी, त्यांचा उद्देश, आणि नोंद प्रक्रिया दिली आहे 👇

---

👉 🏛️ ग्रामपंचायत नोंदवहींची सविस्तर यादी

👉 1️⃣ ग्रामसभा नोंदवही (Gram Sabha Register)

उद्देश: ग्रामसभेच्या बैठकीतील सर्व निर्णयांची अधिकृत नोंद ठेवणे.

👉 नोंद प्रक्रिया:

👉 प्रत्येक ग्रामसभा बैठक तारखेसह नोंदवावी.

👉 उपस्थित सदस्यांची नावे, स्वाक्षऱ्या.

👉 चर्चेचे विषय व ठराव (Resolution).

👉 निर्णयांची अंमलबजावणी स्थिती (Follow-up).

---

👉 2️⃣ ग्रामपंचायत बैठकीची नोंदवही (Gram Panchayat Meeting Register)

👉 उद्देश: सरपंच आणि सदस्यांच्या बैठकीचे विवरण ठेवणे.

👉 नोंद प्रक्रिया:

👉 बैठक दिनांक, वेळ, ठिकाण.

👉 उपस्थित सदस्यांची नावे.

👉 अजेंडा विषय, निर्णय व स्वाक्षरी.

👉 ग्रामसेवकाने सही करून ठराव मंजूर करणे.

---

👉 3️⃣ आवक-जावक हिशोब नोंदवही (Cash Book / Income-Expenditure Register)

👉 उद्देश: ग्रामपंचायतीच्या सर्व आर्थिक व्यवहारांची नोंद.

नोंद प्रक्रिया:

👉 रोजच्या आवक-जावकची तारीखवार नोंद.

👉 रक्कम, स्रोत, खर्चाचे कारण.

👉 व्हाउचर क्रमांक व सही.

👉 महिनाअखेरीस ग्रामसेवक व सरपंचाची पडताळणी.

---

👉 4️⃣ मालमत्ता नोंदवही (Property Register)

👉 उद्देश: ग्रामपंचायतीच्या मालमत्तेचा हिशोब ठेवणे.

👉 नोंद प्रक्रिया:

सर्व जमीन, इमारती, शाळा, विहिरी, दिवे इत्यादींची माहिती.

त्यांची किंमत, स्थान, स्थिती (चालू/बंद).

बदल झाल्यास नोंद अपडेट करणे.

---

👉 5️⃣ जन्म-मृत्यू नोंदवही (Birth & Death Register)

👉 उद्देश: गावातील सर्व जन्म व मृत्यूंची अधिकृत नोंद ठेवणे.

नोंद प्रक्रिया:

👉 तारीख, नाव, वडिलांचे नाव, लिंग, पत्ता.

वैद्यकीय प्रमाणपत्राची माहिती.

नोंद क्रमांक व ग्रामसेवकाची स्वाक्षरी.

---

👉 6️⃣ नागरिक तक्रार नोंदवही (Complaint Register)

उद्देश: नागरिकांनी दिलेल्या तक्रारींची नोंद ठेवणे.

👉 नोंद प्रक्रिया:

तक्रार क्रमांक, तारीख, तक्रारदाराचे नाव.

विषयाचे स्वरूप.

कारवाई स्थिती व निकाल.

---

👉 7️⃣ मनरेगा / श्रमिक नोंदवही (Job Card & Muster Roll Register)

उद्देश: मनरेगा अंतर्गत कामगारांची उपस्थिती व वेतन नोंद.

नोंद प्रक्रिया:

कामाचे नाव, कालावधी, कामगारांची नावे.

दिवसवार उपस्थिती व वेतन.

अधिकृत अधिकारी व कामगारांची सही.

---

👉 8️⃣ कर नोंदवही (Tax Register)

उद्देश: ग्रामपंचायतीकडून वसूल होणाऱ्या करांची नोंद ठेवणे.

नोंद प्रक्रिया:

घरपट्टी, पाणीपट्टी, स्वच्छता कर इ.

देणाऱ्याचे नाव, रक्कम, तारीख, पावती क्रमांक.

---

👉 9️⃣ अनुदान व योजना नोंदवही (Scheme & Grant Register)

उद्देश: केंद्र/राज्य शासनाकडून मिळालेल्या अनुदानाची नोंद ठेवणे.

नोंद प्रक्रिया:

योजनेचे नाव, रक्कम, उद्देश.

खर्च विवरण, लाभार्थ्यांची नावे.

अहवाल सादर केल्याची तारीख.

---

👉 🔟 हजेरी नोंदवही (Attendance Register)

उद्देश: ग्रामपंचायत कर्मचाऱ्यांची उपस्थिती नोंदवणे.

नोंद प्रक्रिया:

नाव, पद, तारीख, येणे-जाणे वेळ.

अधिकारी सही व मासिक पडताळणी.

---

👉 11️⃣ पत्र व्यवहार नोंदवही (Inward/Outward Register)

उद्देश: येणारे व जाणारे पत्र, प्रस्ताव, अर्ज यांची नोंद ठेवणे.

नोंद प्रक्रिया:

पत्र क्रमांक, तारीख, विषय.

पाठविण्याची तारीख व सही.

---

👉 12️⃣ शासकीय निर्देश व सूचना नोंदवही (Circular/Instruction Register)

उद्देश: शासन व जिल्हा परिषदेकडून येणाऱ्या आदेशांची नोंद ठेवणे.

नोंद प्रक्रिया:

पत्र क्रमांक, विषय, दिनांक.

अंमलबजावणी स्थितीची नोंद.

---

👉 📘 नोंदी ठेवण्याचे नियम व प्रक्रिया

1. प्रत्येक नोंदवही क्रमांकित (Serial Numbered) असावी.

2. पान क्रमांक सतत असावेत; रिकामे पान नसावे.

3. शाईने किंवा डिजिटल सॉफ्टवेअरमध्ये नोंद ठेवावी.

4. दुरुस्ती झाल्यास त्यावर सही करावी.

5. सर्व नोंदी ग्रामसेवक आणि सरपंच यांच्या स्वाक्षरीने प्रमाणित असाव्यात.

6. दरवर्षी ऑडिट साठी हिशोब तपासणीस सादर करणे आवश्यक.

---

✅ 🖥️ सध्या डिजिटल नोंदी (Online Registers)

आजकाल “eGramSwaraj Portal”, “Panchayat Raj Management System (PRMS)” व “RojgarSoft” यांवर ऑनलाइन नोंदी ठेवणे अनिवार्य झाले आहे —

उदा.

ऑनलाइन बैठक नोंदवही,

मनरेगा कामांची डिजिटल हजेरी,